Hoá học của sự sống

Học xong unit này bạn làm được gì

• Chú thích sơ đồ phân tử nước cấp sẵn: đặt $\delta^-$ ở oxy, $\delta^+$ ở mỗi hydro, gọi tên liên kết cộng hóa trị phân cực và quy nguyên nhân về chênh lệch độ âm điện, không viết thành chuyển hẳn electron.
• Vẽ liên kết hydro bằng nét đứt nối H($\delta^+$) của phân tử nước này với O($\delta^-$) của phân tử khác, và chỉ ra nét nối O···O hoặc H···H là sai kèm lý do cùng dấu điện tích riêng phần.
• Nêu được liên kết hydro là tương tác giữa các phân tử và yếu hơn liên kết cộng hóa trị nằm bên trong phân tử, bằng cách khoanh và gọi tên đúng từng loại trên cùng một sơ đồ.
• Chỉ trên sơ đồ phân tử sinh học cấp sẵn ít nhất một cặp nhóm $-OH$, $-NH$ hoặc $C=O$ tạo được liên kết hydro (với nước hoặc trong cùng phân tử) và giải thích bằng điện tích riêng phần trái dấu.
• Định nghĩa tách bạch lực kết dính và lực bám dính theo đối tượng tương tác (nước–nước so với nước–bề mặt phân cực) và gán đúng thuật ngữ cho từng quan sát định tính được cấp.
• Giải thích sức căng bề mặt bằng việc phân tử ở mặt thoáng chỉ chịu lực kết dính hướng xuống và sang bên nên hợp lực hướng vào trong, không viện dẫn khối lượng riêng của vật đặt trên mặt nước.
• Dự đoán và giải thích nước dâng cao trong ống có thành phân cực nhưng gần như không dâng trong ống không phân cực, nêu rõ lực kết dính vẫn tồn tại ở cả hai ống.
• Phát biểu nhiệt dung riêng cao và nhiệt hóa hơi cao kèm cơ chế phân tử, quy cả hai về năng lượng cần để phá vỡ số lượng lớn liên kết hydro giữa các phân tử nước.
• Dùng tiêu chí có hay không có chuyển pha lỏng → khí để gán đúng tính chất nhiệt cho từng tình huống dữ kiện cấp sẵn, không gán nhầm cho sức căng bề mặt hay khối lượng riêng.
• Nối nhiệt dung riêng cao với việc thân nhiệt sinh vật ít dao động khi môi trường thay đổi (cân bằng nội môi) và nhiệt hóa hơi cao với làm mát bằng bay hơi trên bề mặt cơ thể.

Lộ trình bài học

1. U01-T01Cấu trúc của nước và liên kết hydroStructure of Water and Hydrogen Bonding
2. U01-T02Các nguyên tố dựng nên đại phân tử của sự sốngElements of Life
3. U01-T03Nhập môn đại phân tử: hai phản ứng dựng chuỗi và tháo chuỗiIntroduction to Macromolecules
4. U01-T04Carbohydrate: từ đơn phân đường đến các polymer dự trữ và chống đỡCarbohydrates
5. U01-T05Lipid: từ cấu trúc phân tử đến chức năng sinh họcLipids
6. U01-T06Axit nucleic: cấu trúc, chiều mạch và thông tin sinh họcNucleic Acids
7. U01-T07Protein: từ trình tự axit amin đến hình dạng ba chiều và chức năngProteins

Nội dung bài học mở cho học viên đã mua khoá hoặc học tại lớp (giáo viên mở theo tiến độ dạy).