biểu đồ thân–lá

Ở nửa bên trái của biểu đồ thân–lá hai phía, lá đọc từ thân hướng ra ngoài.

Trong dạng đồ thị này (back-to-back stemplot), hai nhóm dùng chung cột thân ở giữa, nên nhóm bên trái được viết ngược: lá gần thân nhất là chữ số nhỏ nhất, càng ra xa mép trái thì giá trị càng lớn. Nhiều học sinh quen đọc từ trái sang phải nên tưởng lá ngoài cùng bên trái là nhỏ nhất, và thế là xếp thứ tự dữ liệu sai ngay từ bước đầu. Hậu quả không dừng ở một con số: trung vị, tứ phân vị và cả nhận xét về hình dạng đều lệch theo.

Không có chú giải (key) thì mọi con số đọc ra đều vô nghĩa.

Một hàng có thân là $1$ và lá là $2$ có thể là $12$, có thể là $1{,}2$, cũng có thể là $120$ tùy quy ước mà người vẽ đặt ra. Vì vậy trước khi tính bất cứ thứ gì, hãy tìm dòng chú giải và viết ra một giá trị mẫu để tự kiểm chứng. Khi chính bạn là người vẽ biểu đồ, thiếu chú giải là mất điểm trình bày, dù các lá đã xếp đúng thứ tự.

Hàng có nhiều lá hơn nghĩa là nhiều quan sát hơn, không phải giá trị lớn hơn.

Đây là bẫy quen thuộc của các câu hỏi so sánh hai nhóm: một nhóm có bề ngang lá dày đặc chỉ cho biết tần số ở khoảng đó cao, còn việc giá trị lớn hay nhỏ lại do vị trí của hàng thân quyết định. Tương tự, độ phân tán phải nhìn theo chiều dọc — dữ liệu trải qua bao nhiêu hàng thân, từ hàng đầu tiên đến hàng cuối cùng — chứ không phải nhìn hàng nào dài nhất. Nhóm có ít quan sát vẫn có thể phân tán rộng hơn nhóm đông người.

Trung vị phải đếm riêng trong từng nhóm, không đếm gộp cả hàng hai bên thân.

Vì hai nhóm dùng chung cột thân, mắt rất dễ quét ngang qua cả dòng và tính luôn lá của nhóm kia vào. Cách an toàn là đếm số lá của riêng một bên để có cỡ mẫu $n$, rồi lấy giá trị ở vị trí thứ $(n+1)/2$ khi $n$ lẻ, hoặc trung bình hai giá trị giữa khi $n$ chẵn. Trong bài về hai phòng ban của một công ty, cách đếm này cho trung vị của phòng A là $55$ đô la còn phòng B chỉ là $20$ đô la — hai con số rất khác nhau mà chỉ cần đếm nhầm vài lá là đảo ngược kết luận.