histogramhistogram

Vì sao mang đúng cái tên này? Nghe tên, nhiều người đoán ngay rằng "histogram" ghép từ historia (lịch sử) với gramma (hình vẽ), và hiểu nó là "biểu đồ lịch sử" dùng để vẽ dữ liệu theo thời gian; một số tài liệu đến nay vẫn giải thích như vậy. Tuy nhiên, các nghiên cứu về nguồn gốc từ này cho thấy cách hiểu đó sai. Pearson vốn thạo tiếng Hy Lạp cổ, và ông lấy gốc ἱστός — nghĩa là "vật dựng đứng" hay "cột buồm" — để chỉ đúng những thanh dựng thẳng đứng trong hình vẽ. Cách giải thích khác, gán từ này với gốc ἱστίον ("tấm dệt", như trong histology — mô học), cũng không đúng. Vì vậy, cái tên không nói gì về thời gian hay lịch sử cả: nó chỉ mô tả hình dáng những cột đứng, và điều đó lại rất khớp với công dụng thật của biểu đồ. Đáng chú ý là Pearson đặt tên này trong cả một loạt từ mới tương tự do ông sáng tạo, chẳng hạn stigmogram, nên nó không phải một trường hợp đơn lẻ mà thuộc về nỗ lực xây dựng từ vựng cho ngành thống kê non trẻ — cũng chính ông là người đưa ra thuật ngữ độ lệch chuẩn (standard deviation).