AP Chemistry

bước sơ cấpelementary step

elementary stepVietnamese: bước sơ cấp

Còn gọi:Also called: phản ứng sơ cấp · elementary reaction · phản ứng cơ bản · bước phản ứng sơ cấp · phản ứng đơn bước · phản ứng đơn giản · bước cơ bản · phản ứng đơn

Bước sơ cấp là phản ứng xảy ra qua đúng một va chạm hoặc một biến đổi duy nhất, nên định luật tốc độ suy trực tiếp từ hệ số phương trình.An elementary step is a reaction that occurs in a single collision or a single transformation, so its rate law follows directly from the coefficients in its equation.

Trực giác: Giống như một chuyến xe qua hai trạm thu phí: phương trình tổng chỉ ghi điểm đi và điểm đến, còn bước sơ cấp là từng lần xe thực sự dừng lại ở một trạm.Intuition: Think of a trip that passes two toll booths: the overall equation records only where you started and where you ended, while each elementary step is one actual stop at one booth.

Công thức chínhKey formula

\text{Rate} = k[\text{A}]

Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Bước sơ cấp (elementary step) là một sự kiện phân tử trong cơ chế phản ứng, xảy ra qua một va chạm hiệu quả hoặc một đứt gãy tự phát, không thể tách nhỏ thêm. Phương trình của nó mô tả biến đổi thực ở cấp hạt.

Chỉ ở bước sơ cấp, số mũ nồng độ trong định luật tốc độ được suy từ hệ số chất phản ứng; phân tử số là số hạt phản ứng tham gia. Phương trình tổng chỉ cho chất đầu và sản phẩm cuối; bậc phản ứng phải xác định bằng thực nghiệm.

An elementary step is a single molecular event within a reaction mechanism — one effective collision or one spontaneous bond break — that cannot be broken down any further. Its equation describes what actually happens at the particle level.

Only for an elementary step can the exponents in the rate law be read off the coefficients of the reactants; the molecularity is the number of reacting particles involved. An overall equation shows only the starting materials and final products, so its reaction order must be determined experimentally.

Ký hiệuNotation

• $A + B \to C$ với $v = k[A][B]$
• $k_1$ , $k_{-1}$ cho bước thuận và nghịch

• $A + B \to C$ with $v = k[A][B]$
• $k_1$ , $k_{-1}$ for the forward and reverse steps

Công thức chi tiếtFormula details3 công thức3 formulas

\text{Rate} = k[\text{A}]

Dùng cho bước sơ cấp đơn phân tử, khi một phân tử A tự phân hủy hoặc đồng phân hóa.Use this for a unimolecular elementary step, in which a single molecule A decomposes or isomerizes on its own.

Trong đóWhere

k

hằng số tốc độ của bước sơ cấp — s^{-1}rate constant of the elementary step — s^{-1}

[\text{A}]

nồng độ chất A — Mconcentration of species A — M

\text{Rate} = k\htmlClass{fp-0}{[\text{A}]}\htmlClass{fp-1}{[\text{B}]}

\text{Rate} = k\htmlClass{fp-0}{[\text{A}]}\htmlClass{fp-1}{[\text{B}]}

Dùng cho bước sơ cấp lưỡng phân tử giữa hai chất phản ứng khác nhau A và B.Use this for a bimolecular elementary step between two different reactants, A and B.

Trong đóWhere

k

hằng số tốc độ của bước sơ cấp — M^{-1}

\text{s}

^{-1}rate constant of the elementary step — M^{-1}

\text{s}

^{-1}

[\text{A}]

nồng độ chất A — Mconcentration of species A — M

[\text{B}]

nồng độ chất B — Mconcentration of species B — M

\text{Rate} = k[\text{A}]^2

Dùng cho bước sơ cấp lưỡng phân tử khi hai phân tử A va chạm với nhau.Use this for a bimolecular elementary step in which two A molecules collide with each other.

Trong đóWhere

k

hằng số tốc độ của bước sơ cấp — M^{-1}

\text{s}

^{-1}rate constant of the elementary step — M^{-1}

\text{s}

^{-1}

[\text{A}]

nồng độ chất A — Mconcentration of species A — M

Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý · 1 phút đọc3 points · 1 min read

Không suy bậc phản ứng từ hệ số của phương trình tổng.

Chỉ hệ số trong bước sơ cấp cho số mũ nồng độ; với phương trình tổng, bậc phản ứng phải lấy từ dữ liệu thực nghiệm.

Phân tử số chỉ đếm các hạt phản ứng.

Nó không đếm sản phẩm, không đồng nghĩa với số chất và không phụ thuộc bước nhanh hay chậm.

Nhiều bước không đồng nghĩa phản ứng chậm.

Tốc độ chung do bước chậm nhất chi phối, không do số bước.

Never read reaction order off the coefficients of an overall equation.

Only coefficients in an elementary step give the exponents in the rate law; for an overall equation, the order comes from experimental data.

Molecularity counts only the reacting particles.

It does not count products, it is not the number of substances, and it does not depend on whether the step is fast or slow.

A mechanism with many steps is not automatically a slow reaction.

The overall rate is controlled by the slowest step, not by how many steps there are.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Kiểm tra cơ chế bằng cách cộng các bước.

Chất trung gian phải triệt tiêu và phần còn lại phải khớp phương trình tổng; có thể tìm bước thiếu bằng phép trừ phương trình.

Trong bài tự luận, hãy xác định bước chậm trước.

Viết định luật tốc độ từ bước đó; nếu kết quả chứa chất trung gian và đề hỏi tốc độ tổng, phải khử chất này.

Check a proposed mechanism by adding its steps together.

Intermediates must cancel and what remains must match the overall equation; subtracting equations can reveal a missing step.

On free-response questions, identify the slow step first.

Write the rate law from that step, and if it contains an intermediate while the question asks for the overall rate, eliminate that intermediate.

Tần suất trong đề AP ChemistryHow often it shows up on AP ChemistryHay gặpCommon

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Bấm từng bước — đếm số hạt va chạm, biểu thức tốc độ tự viết theo

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termPhản ứng sơ cấpĐộng học · khoácourse AP Chemistry

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termGiới thiệu về cơ chế phản ứngĐộng học · khoácourse AP Chemistry

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termCơ chế phản ứng và định luật tốc độĐộng học · khoácourse AP Chemistry

Cần trướcLearn firstphân tử sốmolecularity (sắp có)(coming soon)

Dẫn tớiLeads tođịnh luật tốc độrate law

Liên quanRelatedcơ chế phản ứngreaction mechanism bước quyết định tốc độrate-determining stepchất trung gian phản ứngreaction intermediate (sắp có)(coming soon)

Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Thuật ngữTermKhác nhau ở đâuHow they differHay nhầm khiMixed up when

bước quyết định tốc độ (rate-determining step)rate-determining step

Khác nhau ở đâuHow they differMọi bước sơ cấp đều là một sự kiện phân tử đơn lẻ trong cơ chế. Bước quyết định tốc độ là bước sơ cấp chậm nhất, chi phối tốc độ chung của cả cơ chế.

Hay nhầm khiMixed up whenKhi đề cho cơ chế nhiều bước và hỏi bước nào quyết định tốc độ

phản ứng tổng (overall reaction)overall reaction

Khác nhau ở đâuHow they differBước sơ cấp là một sự kiện phân tử xảy ra đúng như viết, với định luật tốc độ suy ra trực tiếp từ phân tử số. Phản ứng tổng là phương trình net sau khi cộng tất cả bước sơ cấp, không có định luật tốc độ viết sẵn từ hệ số tỉ lượng.

Hay nhầm khiMixed up whenKhi đề cho cơ chế và yêu cầu viết phương trình tổng hoặc định luật tốc độ

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

[1]Chemistry The Central Science in SI Units 15th Expanded Global Edition. tr. 691–693.