AP Chemistry

độ tansolubility

solubilityVietnamese: độ tan

Còn gọi:Also called: khả năng hòa tan · độ hòa tan · khả năng tan · solubility of a salt

Độ tan là lượng chất tan tối đa có thể hòa tan trong một lượng dung môi xác định ở nhiệt độ nhất định để tạo thành dung dịch bão hòa.Solubility is the maximum amount of a solute that dissolves in a given amount of solvent at a particular temperature to form a saturated solution.

Trực giác: Hãy tưởng tượng bạn liên tục khuấy đường vào một cốc nước lạnh; đến một lúc nào đó đường không tan thêm được nữa mà lắng xuống đáy, và lượng đường đã tan tối đa đó chính là độ tan.Intuition: Picture stirring sugar into a glass of cold water again and again. Eventually no more dissolves and the extra sugar just settles on the bottom; the amount that did dissolve is the solubility.

Công thức chínhKey formula

K_{sp} = [A^{n+}]^x [B^{m-}]^y

Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Độ tan là nồng độ của dung dịch bão hòa của một chất trong dung môi xác định tại nhiệt độ cố định. Đại lượng này cho phép so sánh mức độ tan trong cùng điều kiện.

Độ tan thay đổi theo môi trường: ion chung làm giảm độ tan; hạ pH làm tăng độ tan của muối có gốc acid yếu vì $H^+$ phản ứng với anion. Không đồng nhất độ tan với $K_{sp}$ .

Solubility is the concentration of a saturated solution of a substance in a specified solvent at a fixed temperature. Because the conditions are fixed, it lets you compare how readily different substances dissolve.

Solubility depends on the solution environment: a common ion lowers it, and lowering the pH raises the solubility of a salt containing a weak-acid anion because $H^+$ reacts with that anion. Solubility is not the same quantity as $K_{sp}$ .

Ký hiệuNotation

S

K_{sp}

S

K_{sp}

Đơn vịUnitsmol/L hoặc g/100g dung môimol/L or g/100 g solvent

Công thức chi tiếtFormula details3 công thức3 formulas

K_{sp} = \htmlClass{fp-0}{[A^{n+}]^x} \htmlClass{fp-1}{[B^{m-}]^y}

K_{sp} = \htmlClass{fp-0}{[A^{n+}]^x} \htmlClass{fp-1}{[B^{m-}]^y}

Dùng cho chất ít tan để lập biểu thức cân bằng, tính độ tan mol hoặc so sánh các chất có cùng tỉ lệ ion.Use this for a sparingly soluble salt to set up the equilibrium expression, find the molar solubility, or compare salts with the same ion ratio.

Trong đóWhere

K_{sp}

tích số tan (solubility product constant), là hằng số cân bằng của quá trình chất rắn ít tan phân li thành ion trong nướcsolubility product constant, the equilibrium constant for the dissociation of a sparingly soluble solid into ions in water

[A^{n+}]

nồng độ mol của cation

A^{n+}

tại cân bằng — Mmolar concentration of the cation

A^{n+}

at equilibrium — M

[B^{m-}]

nồng độ mol của anion

B^{m-}

tại cân bằng — Mmolar concentration of the anion

B^{m-}

at equilibrium — M

x,\, y

hệ số tỉ lượng của cation và anion trong phương trình phân li

A_xB_y(s) \rightleftharpoons xA^{n+}(aq) + yB^{m-}(aq)

stoichiometric coefficients of the cation and anion in the dissociation equation

A_xB_y(s) \rightleftharpoons xA^{n+}(aq) + yB^{m-}(aq)

K_{sp} = (xs)^x (ys)^y

Dùng để chuyển đổi giữa $K_{sp}$ và độ tan mol $s$ khi biết công thức muối.Use this to convert between $K_{sp}$ and the molar solubility $s$ once the formula of the salt is known.

Trong đóWhere

s

độ tan mol, tức số mol chất tan phân li trong một lít dung dịch bão hòa — mol/Lmolar solubility, the number of moles of solute that dissolve per liter of saturated solution — mol/L

x,\, y

hệ số tỉ lượng của cation và anion trong phương trình phân listoichiometric coefficients of the cation and anion in the dissociation equation

S = k_H \cdot P

Dùng để tính độ tan của khí trong chất lỏng từ áp suất riêng phần, với $k_H$ phụ thuộc cặp khí–dung môi và nhiệt độ.Use this to find the solubility of a gas in a liquid from its partial pressure, where $k_H$ depends on the particular gas–solvent pair and on temperature.

Trong đóWhere

S

độ tan của khí trong dung dịch — mol/Lsolubility of the gas in the solution — mol/L

k_H

hằng số Henry, đặc trưng cho cặp khí–dung môi ở một nhiệt độ xác định — mol/(L

\cdot

atm)Henry's law constant, characteristic of a given gas–solvent pair at a specific temperature — mol/(L

\cdot

atm)

P

áp suất riêng phần của khí trên mặt thoáng dung dịch — atmpartial pressure of the gas above the solution — atm

Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý · 1 phút đọc3 points · 1 min read

Không xếp hạng độ tan chỉ bằng giá trị $K_{sp}$ .

Trong cùng điều kiện, chỉ so sánh trực tiếp các chất có cùng dạng phân li. Nếu tỉ lệ ion khác nhau, hãy tính độ tan mol $s$ của từng chất.

Thêm nước không làm đổi nồng độ ion nếu dung dịch vẫn bão hòa và còn chất rắn dư.

Ở cùng nhiệt độ, chất rắn tan thêm đến khi cân bằng được tái lập; số mol ion tăng theo thể tích.

Ion chung làm giảm độ tan, không làm giảm $K_{sp}$ .

Khi thêm ion chung, cân bằng dịch về phía chất rắn; sau khi tái lập cân bằng ở cùng nhiệt độ, tích nồng độ ion vẫn bằng $K_{sp}$ .

Do not rank solubilities from $K_{sp}$ values alone.

Direct comparison works only for salts that dissociate into the same number of ions under the same conditions. Otherwise, calculate the molar solubility $s$ of each salt.

Adding water does not change ion concentrations in a saturated solution with excess solid.

At the same temperature, more solid dissolves until equilibrium is restored, so the moles of ions rise in step with the volume.

A common ion lowers solubility but does not lower $K_{sp}$ .

Adding the common ion shifts the equilibrium toward the solid, and once equilibrium is re-established at the same temperature the ion-concentration product still equals $K_{sp}$ .

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Viết phương trình phân li và biểu thức $K_{sp}$ trước khi tính.

Hệ số phản ứng xác định nồng độ ion theo $s$ và số mũ tương ứng; không đưa chất rắn vào biểu thức.

Khi giải thích sự đổi độ tan, phải nêu chiều chuyển dịch cân bằng.

Với ion chung, cân bằng dịch về phía chất rắn; với nhiệt độ, lập luận theo dấu của $\Delta H$ hòa tan.

Write the dissociation equation and the $K_{sp}$ expression before calculating.

The stoichiometric coefficients fix each ion concentration in terms of $s$ and its exponent; never include the solid in the expression.

When explaining a change in solubility, state which way the equilibrium shifts.

For a common ion, it shifts toward the solid; for a temperature change, argue from the sign of $\Delta H$ of dissolution.

Tần suất trong đề AP ChemistryHow often it shows up on AP ChemistryHay gặpCommon

Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read

những năm 1670 (từ "solubility" xuất hiện trong tiếng Anh)Joel H. HildebrandRobert L. ScottFrançois-Marie RaoultJacobus Henricus van't Hoff

Thế kỷ 20, Hildebrand và Scott đưa ra tham số độ tan để dự đoán hai chất lỏng có trộn lẫn với nhau hay không.

In the twentieth century, Hildebrand and Scott introduced the solubility parameter to predict whether two liquids will mix.

Vì sao mang đúng cái tên này? Tên gọi tiếng Anh của khái niệm này được ghép từ tính từ "soluble" (tan được) với hậu tố "-ity" vốn dùng để tạo danh từ chỉ tính chất, nên nghĩa gốc của nó đúng nghĩa đen là "tính tan được". Bản thân "soluble" đi vào tiếng Anh qua tiếng Pháp cổ, nơi từ này còn mang sắc thái "có thể xóa bỏ, có thể làm tiêu tan" chứ chưa thuần túy là chuyện hòa tan trong dung môi. Vì vậy, cái tên không mô tả lượng chất tan được là bao nhiêu, mà chỉ khẳng định khả năng tan; phần "bao nhiêu gam trong bao nhiêu nước" là nội dung mà hóa học sau này gán thêm vào khi biến nó thành một đại lượng đo được. Hiểu vậy thì cũng rõ vì sao trong tiếng Việt ta gọi là "độ tan": chữ "độ" được thêm vào để nhấn mạnh khía cạnh định lượng mà tên gốc không có.

Nguồn đối chiếuSources

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termĐộ tanLực liên phân tử · khoácourse AP Chemistry

Cần trướcLearn firstdung dịch bão hòasaturated solution

Dẫn tớiLeads tophản ứng kết tủaprecipitation reaction (sắp có)(coming soon)

Liên quanRelatedchất tansolutehiệu ứng ion chungcommon-ion effect (sắp có)(coming soon)kết tủaprecipitate

Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Thuật ngữTermKhác nhau ở đâuHow they differHay nhầm khiMixed up when

tích số tan (solubility product constant (Ksp))solubility product constant (Ksp)

Khác nhau ở đâuHow they differĐộ tan là nồng độ cực đại của chất tan trong dung dịch bão hòa, đo bằng g/L hoặc mol/L. Tích số tan Ksp là hằng số cân bằng của quá trình chất rắn ít tan phân li thành ion, không có đơn vị.

Hay nhầm khiMixed up whenĐề cho Ksp rồi hỏi độ tan mol, hoặc cho độ tan rồi yêu cầu tính Ksp; học sinh quên bước đổi đơn vị hoặc lập biểu thức.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

[1]Chemistry The Central Science in SI Units 15th Expanded Global Edition. tr. 14, 17, 19.