AP Chemistry

số hiệu nguyên tửatomic number

atomic numberVietnamese: số hiệu nguyên tử

Số hiệu nguyên tử là số proton trong hạt nhân nguyên tử, kí hiệu Z, xác định danh tính nguyên tố hóa học.The atomic number is the number of protons in an atom's nucleus, symbolized $Z$ ; it identifies the element.

Trực giác: Số hiệu nguyên tử giống như số chứng minh thư của mỗi nguyên tố — không thay đổi và xác định danh tính duy nhất.Intuition: Think of the atomic number as an element's ID number — it never changes, and it identifies the element uniquely.

Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Số hiệu nguyên tử (atomic number), kí hiệu $Z$ , là số proton trong hạt nhân và xác định nguyên tố. Nó bằng điện tích hạt nhân tính theo đơn vị điện tích nguyên tố; bảng tuần hoàn sắp xếp các nguyên tố theo $Z$ tăng dần.

Ở nguyên tử trung hòa, $Z$ bằng số electron. Với ion, số electron thay đổi nhưng $Z$ không đổi; thay đổi số proton sẽ tạo nguyên tố khác.

The atomic number, symbolized $Z$ , is the number of protons in an atom's nucleus, and it is what makes an atom a particular element. It also equals the nuclear charge expressed in units of the elementary charge, and the periodic table lists the elements in order of increasing $Z$ .

In a neutral atom, $Z$ also equals the number of electrons. Ions gain or lose electrons, but $Z$ stays the same; change the number of protons and you have a different element altogether.

Ký hiệuNotation

Z

Z

Hay hiểu saiCommon misconceptions2 ý · 1 phút đọc2 points · 1 min read

Số hiệu nguyên tử không luôn bằng số electron.

Nó đếm proton. Chỉ nguyên tử trung hòa có số electron bằng $Z$ ; cation có ít electron hơn, còn anion có nhiều electron hơn.

Đừng nhầm số hiệu nguyên tử với số khối.

$Z$ chỉ đếm proton; số khối đếm cả proton và neutron nên có thể khác giữa các đồng vị. Trong kí hiệu $^{A}_{Z}X$ , số dưới là số hiệu nguyên tử.

The atomic number is not always the number of electrons.

It counts protons. Only in a neutral atom does the electron count equal $Z$ ; cations have fewer electrons and anions have more.

Don't confuse the atomic number with the mass number.

$Z$ counts only protons, while the mass number counts protons plus neutrons and so differs between isotopes. In the notation $^{A}_{Z}X$ , the subscript is the atomic number.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Kiểm tra cấu hình electron bằng $Z$ .

Trước khi viết, tính số electron: nguyên tử trung hòa có $Z$ ; cation trừ, anion cộng độ lớn điện tích. Sau đó cộng các số mũ để đối chiếu.

Ưu tiên bảng tuần hoàn khi cần suy ra vị trí từ $Z$ .

Nếu được phát bảng, hãy xác định cột trực tiếp thay vì điền tuần tự cấu hình electron.

Use $Z$ to check an electron configuration.

Before writing one, count the electrons: $Z$ for a neutral atom, minus the charge for a cation, plus it for an anion. Then add up the superscripts and compare.

Reach for the periodic table when you need to locate an element from $Z$ .

If a table is provided, read the column off directly instead of building up the configuration term by term.

Tần suất trong đề AP ChemistryHow often it shows up on AP ChemistryThường xuyênVery common

Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read

1913Antonius van den BroekErnest RutherfordHenry Gwyn-Jeffreys Moseley

Khoảng năm 1913, Antonius van den Broek gắn điện tích hạt nhân với thứ tự nguyên tố; Ernest Rutherford đặt thuật ngữ, Henry Moseley củng cố bằng thực nghiệm.

Around 1913, Antonius van den Broek linked nuclear charge to an element's place in the sequence; Ernest Rutherford coined the term, and Henry Moseley confirmed it experimentally.

Vì sao mang đúng cái tên này? Cái tên nghe kỳ vì "number" ở đây không phải một đại lượng đo được, mà là số thứ tự: ban đầu nó chỉ vị trí của nguyên tố trên bảng tuần hoàn, đếm từ hydrogen trở đi. Van den Broek gọi nó bằng tiếng Đức là "Folgenummer", nghĩa đen là số thứ tự trong dãy, rồi Rutherford dùng cụm "atomic number" theo đúng nghĩa vị trí đó trong các bài viết bàn về ý tưởng của van den Broek — không thấy tác giả nào trước ông dùng từ này như vậy. Vì vậy tên gọi lưu lại dấu vết của thời kỳ mà người ta mới chỉ biết đếm chỗ ngồi của nguyên tố, chưa biết bên trong hạt nhân có gì. Mãi đến khi Rutherford xác lập sự tồn tại của proton năm 1920, con số thứ tự ấy mới được hiểu là số proton trong hạt nhân, tức đại lượng $Z$ mà đề thi dùng ngày nay.

Nguồn đối chiếuSources

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Thêm một proton — tên nguyên tố đổi hẳn; đổi neutron, electron thì đứng im

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termCấu trúc nguyên tử và cấu hình electronCấu trúc & tính chất nguyên tử · khoácourse AP Chemistry

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termXu hướng tuần hoànCấu trúc & tính chất nguyên tử · khoácourse AP Chemistry

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termCấu trúc & tính chất nguyên tửCấu trúc & tính chất nguyên tử · khoácourse AP Chemistry

Dẫn tớiLeads tobảng tuần hoànperiodic table

Liên quanRelatedprotonproton nguyên tửatomsố khốimass number (sắp có)(coming soon)đồng vịisotope

Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Thuật ngữTermKhác nhau ở đâuHow they differHay nhầm khiMixed up when

số khối (mass number)mass number

Khác nhau ở đâuHow they differSố hiệu nguyên tử đếm số proton và xác định nguyên tố. Số khối đếm tổng proton và neutron trong hạt nhân.

Hay nhầm khiMixed up whenKhi đọc kí hiệu nguyên tử hoặc tính số neutron từ hai chỉ số ghi ở góc kí hiệu.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

[1]Chemistry The Central Science in SI Units 15th Expanded Global Edition. tr. 13, 100–101.