AP Chemistry

năng lượngenergy

energyVietnamese: năng lượng

Năng lượng là khả năng thực hiện công hoặc truyền nhiệt từ vật này sang vật khác.Energy is the capacity to do work or to transfer heat from one object to another.

Trực giác: Năng lượng giống như số dư trong tài khoản ngân hàng: bạn có thể dùng nó để "mua" công hoặc nhiệt, và tổng số dư toàn hệ thống không bao giờ tăng hay giảm — chỉ chuyển từ ví này sang ví khác.Intuition: Think of energy as the balance in a bank account: you can spend it to "buy" work or heat, and the total balance of the whole system never grows or shrinks — it just moves from one wallet to another.

Công thức chínhKey formula

E_k = \frac{1}{2}mv^2

Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Năng lượng là đại lượng biểu thị khả năng một hệ thực hiện công hoặc trao đổi nhiệt với môi trường. Hai dạng phổ biến là động năng, gắn với chuyển động, và thế năng, gắn với cấu trúc hoặc vị trí.

Khi hệ trao đổi năng lượng với môi trường, biến thiên nội năng bằng nhiệt cộng công; $q$ và $w$ dương khi hệ nhận năng lượng. Theo định luật bảo toàn năng lượng, năng lượng chỉ truyền hoặc chuyển dạng, không tự sinh ra hay mất đi.

Energy is the quantity that measures a system's capacity to do work or exchange heat with its surroundings. Two common forms are kinetic energy, associated with motion, and potential energy, associated with structure or position.

When a system exchanges energy with its surroundings, the change in internal energy equals heat plus work; $q$ and $w$ are positive when the system gains energy. By the law of conservation of energy, energy is only transferred or converted from one form to another — it is never created or destroyed.

Ký hiệuNotation

• $U$ — nội năng
• $q$ — nhiệt
• $w$ — công
• $\Delta U = q + w$

• $U$ — internal energy
• $q$ — heat
• $w$ — work
• $\Delta U = q + w$

Đơn vịUnitsJ (joule), kJ (kilojoule), cal (calorie); 1 cal = 4,184 JJ (joule), kJ (kilojoule), cal (calorie); 1 cal = 4.184 J

Giải nghĩa công thứcFormula breakdown1 công thức1 formula

E_k = \htmlClass{fp-2}{\frac{1}{2}\htmlClass{fp-0}{m}\htmlClass{fp-1}{v^2}}

E_k = \htmlClass{fp-2}{\frac{1}{2}\htmlClass{fp-0}{m}\htmlClass{fp-1}{v^2}}

Dùng để tính động năng của vật hoặc hạt khi biết khối lượng và vận tốc.Use this to find the kinetic energy of an object or particle from its mass and speed.

Trong đóWhere

E_k

động năng — Jkinetic energy — J

m

khối lượng của vật — kgmass of the object — kg

v

vận tốc của vật — m/sspeed of the object — m/s

Hay hiểu saiCommon misconceptions1 ý · 1 phút đọc1 point · 1 min read

Trên đồ thị thế năng, tọa độ âm không phải năng lượng liên kết.

Năng lượng cần để tách hai nguyên tử là độ chênh từ đáy giếng lên mức nguyên tử rời và mang dấu dương. Không cộng năng lượng với độ dài liên kết.

A negative coordinate on a potential energy curve is not the bond energy.

The energy needed to pull two atoms apart is the climb from the bottom of the well up to the separated-atom level, and it is positive. Never add an energy to a bond length.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Kiểm tra đơn vị trước khi tính.

Chỉ cộng hoặc trừ các đại lượng cùng loại và cùng thang đơn vị; độ dài không thể gộp vào phép tính năng lượng.

Trong bài năng lượng liên kết, ghi rõ chiều truyền và dấu.

Phá vỡ liên kết cần cấp năng lượng nên mang dấu dương; hình thành liên kết tỏa năng lượng nên mang dấu âm.

Check units before you calculate.

Add or subtract only quantities of the same kind on the same unit scale; a length cannot enter an energy calculation.

In bond energy problems, state the direction of transfer and the sign.

Breaking a bond requires energy input, so it is positive; forming a bond releases energy, so it is negative.

Tần suất trong đề AP ChemistryHow often it shows up on AP ChemistryHay gặpCommon

Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read

1800 (Thomas Young đưa từ này vào vật lý); nghĩa hiện đại định hình trong thế kỷ 19AristotleGottfried Wilhelm LeibnizThomas YoungGustave Gaspard de CoriolisJean-Victor PonceletJulius Robert von MayerJames Prescott JouleHermann von Helmholtz

Giai đoạn 1842–1847, Mayer, Joule và Helmholtz đặt nền cho cách hiểu định lượng hiện đại về năng lượng.

Between 1842 and 1847, Mayer, Joule, and Helmholtz laid the foundation for the modern quantitative understanding of energy.

Vì sao mang đúng cái tên này? Chữ "energy" đi thẳng từ enérgeia trong tiếng Hy Lạp, một từ do Aristotle tạo dựng và không có bản dịch tương đương trong tiếng Anh; người ta thường diễn giải nó là "đang ở trong trạng thái làm việc". Cái nghĩa gốc ấy giải thích vì sao khái niệm hiện đại lại gắn chặt với công: năng lượng được định nghĩa là đại lượng phải truyền cho một vật để vật đó thực hiện công hoặc để làm nóng vật. Khi mới nhập vào tiếng Anh cuối thế kỷ 17, từ này chỉ mang nghĩa mơ hồ là "sức mạnh"; phải đến thế kỷ 19 nó mới nhận được định nghĩa định lượng như trong sách giáo khoa hôm nay. Vì vậy, nếu thấy tên gọi nghe trừu tượng thì đó là dấu vết của một từ triết học cổ được vật lý mượn lại và siết chặt nghĩa.

Nguồn đối chiếuSources

home.uni-leipzig.deHistorical Development of the Word "Energy" | Energy Fundamentals

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Bấm từng mũi tên — xem dấu của q và w lật theo chiều dòng năng lượng

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termQuá trình thu nhiệt và tỏa nhiệtNhiệt động lực học · khoácourse AP Chemistry

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termBiểu đồ năng lượngNhiệt động lực học · khoácourse AP Chemistry

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termLực nội phân tử và thế năngCấu trúc phân tử & ion · khoácourse AP Chemistry

Cần trướcLearn firstcôngwork nhiệt lượngheat

Dẫn tớiLeads tobiến thiên năng lượng tự do GibbsGibbs free energy change (ΔG°)

Liên quanRelatedenthalpyenthalpy entropyentropy

Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Thuật ngữTermKhác nhau ở đâuHow they differHay nhầm khiMixed up when

động năngkinetic energy

Khác nhau ở đâuHow they differĐộng năng gắn với chuyển động của vật hoặc hạt. Thế năng phụ thuộc vào vị trí hoặc cấu trúc của hệ trong trường lực.

Hay nhầm khiMixed up whenKhi đề hỏi năng lượng liên quan đến tốc độ chuyển động phân tử thay vì vị trí hoặc liên kết.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

[1]Chemistry The Central Science in SI Units 15th Expanded Global Edition. tr. 2, 11, 13.