AP Statistics

chiều của mối liên hệdirection of association

direction of associationVietnamese: chiều của mối liên hệ

Còn gọi:Also called: direction of association

Định nghĩaIn short

Chiều của mối liên hệ là hướng biến thiên giữa hai biến định lượng: dương khi cùng tăng, âm khi một tăng thì biến kia giảm.The direction of an association is the way two quantitative variables move together: positive when both increase, negative when one increases as the other decreases.

Trực giác: Giống như đi trên một con dốc: nếu cả hai biến cùng tăng thì đó là dốc lên, còn nếu biến này tăng mà biến kia lại giảm thì đó là dốc xuống.Intuition: Think of walking along a hill: when both variables rise together you are going uphill, and when one rises while the other falls you are heading downhill.

Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Chiều của mối liên hệ mô tả xu hướng cùng tăng hoặc trái chiều giữa hai biến định lượng. Trên biểu đồ phân tán, xu hướng đi lên từ trái sang phải là dương; xu hướng đi xuống là âm.

Trong hồi quy tuyến tính đơn, dấu của rr và hệ số góc b1b_1 cho biết chiều. r=0r=0 chỉ cho biết không có liên hệ tuyến tính, không loại trừ liên hệ phi tuyến. Chiều khác với hình dạng và độ mạnh.

The direction of association describes whether two quantitative variables tend to move together or in opposite ways. On a scatterplot, a pattern that rises from left to right is positive; a pattern that falls from left to right is negative.

In simple linear regression, the signs of rr and of the slope b1b_1 both report the direction. A value of r=0r=0 says only that there is no linear association; it does not rule out a nonlinear one. Direction is a separate feature from form and strength.

Ký hiệuNotation
r > 0 (đồng biến), r < 0 (nghịch biến)
r > 0 (positive association), r < 0 (negative association)
Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý, 1 phút đọc3 points, 1 min read

Chiều âm không có nghĩa là liên hệ yếu.

Dấu của rr cho biết chiều; ∣r∣|r| cho biết độ mạnh của liên hệ tuyến tính.

rr gần 0 không có nghĩa là hai biến không liên hệ.

Quan hệ dạng chữ U có thể rất rõ nhưng phần tăng và giảm triệt tiêu, khiến rr xấp xỉ 00.

Không gán chiều dương hoặc âm cho hai biến phân loại không có thứ tự.

Các nhóm không “tăng” hay “giảm”; hãy mô tả khác biệt giữa các tỉ lệ có điều kiện.

A negative direction does not mean a weak association.

The sign of rr gives direction, while ∣r∣|r| measures the strength of the linear association.

A value of rr near 0 does not mean the variables are unrelated.

A strong U-shaped relationship has rising and falling portions that cancel, leaving rr close to 00.

Do not assign a positive or negative direction to two unordered categorical variables.

Categories do not "increase" or "decrease," so describe differences among the conditional proportions instead.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Kiểm tra dấu của rr và hệ số góc.

Trong hồi quy tuyến tính đơn, b1=r⋅sy/sxb_1=r\cdot s_y/s_x nên chúng cùng dấu; độ lớn của chúng không tương đương.

Dùng cụm “có xu hướng” khi diễn giải chiều.

Chiều mô tả xu thế chung của đám mây điểm, không phải quy luật đúng với từng cá thể.

Check the sign of rr and the sign of the slope.

In simple linear regression b1=r⋅sy/sxb_1=r\cdot s_y/s_x, so they always share a sign, but their magnitudes are not interchangeable.

Use the phrase "tends to" when you interpret direction.

Direction describes the overall trend of the cloud of points, not a rule that holds for every individual.

Tần suất trong đề AP StatisticsHow often it shows up on AP StatisticsHay gặpCommon

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Lật đám mây xuống dưới — dấu của r đổi, độ lớn thì y nguyên

Lật đám mây xuống dưới — dấu của r đổi, độ lớn thì y nguyên

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account
Ví dụ có lời giảiWorked example2 phút đọc2 min read
Một giáo viên theo dõi tám học sinh trong tuần ôn thi. Với mỗi em, cô ghi lại xx là số giờ luyện đề trong tuần và yy là số câu sai trong bài kiểm tra 40 câu cuối tuần. Kết quả thu được: (2; 28), (3; 25), (5; 22), (6; 20), (8; 15), (9; 14), (11; 10), (12; 8).
  1. aVẽ phác biểu đồ phân tán trong đầu và mô tả chiều, dạng, độ mạnh của mối liên hệ giữa số giờ luyện đề và số câu sai.
  2. bTính hệ số tương quan rr và giải thích dấu của nó xác nhận điều gì về chiều của mối liên hệ.
  3. cTìm hệ số góc của đường hồi quy bình phương tối thiểu và diễn giải nó trong ngữ cảnh. Nếu đổi đơn vị của xx từ giờ sang phút thì chiều của mối liên hệ có thay đổi không?
1Bước 1: Sắp các điểm theo thứ tự xx tăng dần, ta thấy yy lần lượt là 28, 25, 22, 20, 15, 14, 10, 8 — dãy này giảm đều, không có chỗ nào bật lên. Trên biểu đồ phân tán (scatterplot), đám mây điểm đi xuống từ trái sang phải và bám khá sát một đường thẳng. Vậy mối liên hệ có chiều nghịch biến (negative association), dạng tuyến tính, và mạnh. Khi trả lời câu mô tả kiểu này, phải nêu đủ chiều – dạng – độ mạnh – có nêu tên hai biến trong ngữ cảnh.
2Bước 2: Tính hai giá trị trung bình làm gốc so sánh: xˉ=568=7\bar{x}=\frac{56}{8}=7 và yˉ=1428=17.75\bar{y}=\frac{142}{8}=17.75. Các độ lệch xi−xˉx_i-\bar{x} là −5,−4,−2,−1,1,2,4,5-5,-4,-2,-1,1,2,4,5; các độ lệch yi−yˉy_i-\bar{y} là 10.25, 7.25, 4.25, 2.25, −2.75, −3.75, −7.75, −9.7510.25,\,7.25,\,4.25,\,2.25,\,-2.75,\,-3.75,\,-7.75,\,-9.75. Quan sát ngay được điều cốt lõi: khi xi−xˉx_i-\bar{x} âm thì yi−yˉy_i-\bar{y} dương và ngược lại, nghĩa là mọi tích chéo đều âm.
3Bước 3: Cộng các tích chéo và các bình phương độ lệch: ∑(xi−xˉ)(yi−yˉ)=−181\sum (x_i-\bar{x})(y_i-\bar{y})=-181, ∑(xi−xˉ)2=92\sum (x_i-\bar{x})^2=92, ∑(yi−yˉ)2=357.5\sum (y_i-\bar{y})^2=357.5. Tổng tích chéo mang dấu âm chính là dấu hiệu đại số của chiều đi xuống mà mắt ta đã thấy ở Bước 1.
4Bước 4: Thay vào công thức r=∑(xi−xˉ)(yi−yˉ)∑(xi−xˉ)2 ∑(yi−yˉ)2=−18192×357.5=−181181.36≈−0.998.r=\frac{\sum (x_i-\bar{x})(y_i-\bar{y})}{\sqrt{\sum (x_i-\bar{x})^2\,\sum (y_i-\bar{y})^2}}=\frac{-181}{\sqrt{92\times 357.5}}=\frac{-181}{181.36}\approx -0.998. Tử số quyết định dấu, còn mẫu số luôn dương vì là căn của hai tổng bình phương; do đó r<0r<0 khẳng định chiều nghịch biến, và độ lớn gần 1 khẳng định mối liên hệ tuyến tính rất mạnh.
5Bước 5: Hệ số góc (slope) của đường hồi quy là b=∑(xi−xˉ)(yi−yˉ)∑(xi−xˉ)2=−18192≈−1.967b=\frac{\sum (x_i-\bar{x})(y_i-\bar{y})}{\sum (x_i-\bar{x})^2}=\frac{-181}{92}\approx -1.967, nên mỗi giờ luyện đề tăng thêm ứng với số câu sai giảm trung bình khoảng 1,97 câu. Nếu đổi xx sang phút thì mỗi giá trị xx được nhân với 60, tử số và mẫu số của rr cùng đổi theo một hệ số dương, nên rr giữ nguyên −0.998-0.998; chỉ hệ số góc thu nhỏ lại thành −181/(92×60)≈−0.0328-181/(92\times 60)\approx -0.0328 câu mỗi phút. Vì vậy chiều của mối liên hệ không phụ thuộc đơn vị đo, cũng không đổi nếu ta hoán vai trò của hai biến.

Số giờ luyện đề và số câu sai có mối liên hệ tuyến tính nghịch biến rất mạnh: r≈−0.998r\approx -0.998, học sinh luyện đề càng nhiều thì càng sai ít câu, trung bình giảm khoảng 1,97 câu cho mỗi giờ luyện thêm. Chiều nghịch biến này giữ nguyên khi đổi đơn vị thời gian, nhưng lưu ý rằng đây là dữ liệu quan sát nên ta chỉ kết luận về chiều của mối liên hệ, không kết luận luyện đề là nguyên nhân làm giảm số câu sai.

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termĐồ thị quan hệ giữa hai biến định lượngPhân tích hồi quy, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termHệ số tương quan rPhân tích hồi quy, khoácourse AP Statistics
Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Khác nhau ở đâuHow they differChiều cho biết đám điểm đi lên hay đi xuống. Dạng cho biết đám điểm theo đường thẳng hay theo đường cong.
Hay nhầm khiMixed up whenCâu hỏi mô tả biểu đồ phân tán yêu cầu đủ bốn ý, thí sinh hay viết "linear" rồi tưởng đã trả lời xong phần chiều.
Khác nhau ở đâuHow they differChiều của mối liên hệ chỉ là thông tin thuận hay nghịch. Hệ số tương quan gộp cả chiều qua dấu lẫn độ mạnh qua độ lớn.
Hay nhầm khiMixed up whenThấy r âm nhưng gần 0, nhiều thí sinh kết luận "không có chiều", trong khi chiều vẫn là nghịch, chỉ yếu.

Cùng chủ đềSame topic

Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .