AP Statistics

tần số tương đối biênmarginal relative frequency

marginal relative frequencyVietnamese: tần số tương đối biên

Còn gọi:Also called: marginal relative frequency

Định nghĩaIn short

Tần số tương đối biên là tỉ lệ phần trăm quan sát rơi vào một mức của một biến, tính trên tổng số quan sát, bỏ qua biến còn lại trong bảng hai chiều.A marginal relative frequency is the percent of all observations that fall in one level of a single variable, ignoring the other variable in a two-way table.

Trực giác: Giống như tính tỉ lệ phần trăm học sinh nam trong toàn trường (ví dụ 45%) mà không cần biết em nào học lớp nào.Intuition: It's like finding the percent of students in a whole school who are male (say 45%) without knowing which class any of them is in.

Công thức chínhKey formula

totalin\dfrac{\text{total}_i}{n}
Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Tần số tương đối biên (marginal relative frequency) là tỉ lệ của một mức thuộc một biến phân loại trong toàn bộ quan sát của bảng hai chiều, sau khi gộp mọi mức của biến kia. Lấy tổng hàng hoặc tổng cột tương ứng chia cho tổng số quan sát. Các tỉ lệ này mô tả phân phối riêng của từng biến, không cho biết mối liên hệ giữa hai biến; tần số tương đối có điều kiện dùng tổng của một hàng hoặc cột cụ thể làm mẫu số.

A marginal relative frequency is the proportion of all observations in a two-way table that fall in one level of a categorical variable, after combining every level of the other variable. Compute it by dividing the corresponding row total or column total by the total number of observations. These proportions describe the distribution of each variable by itself and say nothing about the relationship between the two variables; conditional relative frequencies instead use the total of one specific row or column as the denominator.

Ký hiệuNotation
Ri/nR_i/n, Cj/nC_j/n
Ri/nR_i/n, Cj/nC_j/n
Giải nghĩa công thứcFormula breakdown1 công thức1 formula
totalin\htmlClass{fp-2}{\dfrac{\htmlClass{fp-0}{\text{total}_i}}{\htmlClass{fp-1}{n}}}
totalin\htmlClass{fp-2}{\dfrac{\htmlClass{fp-0}{\text{total}_i}}{\htmlClass{fp-1}{n}}}

Dùng để tính tỉ lệ của một mức thuộc một biến trên toàn bộ quan sát trong bảng hai chiều.Use this to find the proportion of all observations in a two-way table that fall in one level of a variable.

Trong đóWhere

totali\text{total}_itổng số quan sát của hàng hoặc cột thứ ii (tổng biên)total number of observations in row or column ii (the marginal total)nntổng số quan sát của toàn bộ bảngtotal number of observations in the entire table
Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý, 1 phút đọc3 points, 1 min read

Mẫu số của tần số tương đối biên là tổng toàn bảng.

Chia tổng hàng cho chính nó chỉ cho 1; phải chia tổng hàng hoặc cột đang xét cho tổng số quan sát.

Tần số tương đối biên không đủ để kết luận hai biến có liên hệ.

Trong bảng hai chiều, nó chỉ mô tả từng biến riêng. Muốn xét liên hệ, cần so sánh các tần số tương đối có điều kiện giữa các nhóm.

Một ô chia cho tổng toàn bảng không phải tần số tương đối biên.

Đó là tần số tương đối đồng thời vì xét hai biến; giá trị biên dùng tổng cả hàng hoặc cột. Theo từng biến, các tần số tương đối biên cộng lại bằng 1.

The denominator of a marginal relative frequency is the grand total of the table.

Dividing a row total by itself just gives 1; divide the row or column total of interest by the total number of observations.

Marginal relative frequencies cannot show that two variables are related.

In a two-way table they describe each variable separately. To examine a relationship, compare conditional relative frequencies across groups.

A single cell divided by the grand total is not a marginal relative frequency.

That is a joint relative frequency because it involves both variables; a marginal value uses an entire row or column total. For each variable, the marginal relative frequencies add to 1.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Xác định nhóm làm mẫu số trước khi tính.

Cụm “trong toàn bộ” báo hiệu tần số tương đối biên; cụm “trong nhóm” hoặc một điều kiện cho trước báo hiệu tần số tương đối có điều kiện.

Diễn giải bằng tỉ lệ, nhóm tham chiếu và biến đang xét.

Nếu đề hỏi mối liên hệ, chuyển sang so sánh các tần số tương đối có điều kiện giữa các nhóm.

Identify the group that serves as the denominator before you compute.

Wording like "of all" signals a marginal relative frequency, while "among" a group or a stated condition signals a conditional relative frequency.

Interpret the value with the proportion, the reference group, and the variable involved.

If the question asks about a relationship, switch to comparing conditional relative frequencies across groups.

Tần suất trong đề AP StatisticsHow often it shows up on AP StatisticsThường xuyênVery common
Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read
Không rõ năm hay người đặt tên; “biên” xuất phát từ vị trí các tổng ở hàng dưới cùng và cột ngoài cùng bên phải của bảng hai chiều.
The year and the person who named it are unknown; "marginal" comes from the position of the totals in the bottom row and the far-right column of a two-way table.

Vì sao mang đúng cái tên này? Chữ "biên" dịch từ "marginal", nghĩa gốc là "thuộc về lề". Trong bảng hai chiều, các tổng theo hàng và theo cột được viết ở rìa bảng: dòng cuối cùng và cột ngoài cùng bên phải. Chính vị trí vật lý ấy đặt tên cho khái niệm, chứ không phải một tính chất toán học nào. Vì thế cũng dễ phân biệt với hai người anh em cùng họ: tần số tương đối đồng thời (joint relative frequency) nằm ở các ô bên trong bảng, còn tần số tương đối có điều kiện (conditional relative frequency) lấy một giá trị đồng thời chia cho giá trị biên tương ứng. Nhớ được chỗ đứng trong bảng là gần như nhớ được định nghĩa.

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Bấm một tổng lề — xem 80 học sinh biến thành 40% của cả bảng

Bấm một tổng lề — xem 80 học sinh biến thành 40% của cả bảng

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account
Ví dụ có lời giảiWorked example3 phút đọc3 min read
Một trường trung học khảo sát toàn bộ 200 học sinh khối 11 và khối 12 về hoạt động mà các em chọn trong giờ nghỉ trưa. Kết quả được ghi vào bảng hai chiều (two-way table) dưới đây, trong đó mỗi ô là số học sinh thuộc đồng thời một khối lớp và một hoạt động: Đọc sáchXem TVĐi chơi với bạnTổngKhối 11243660120Khối 1216244080Tổng4060100200
  1. aLập phân bố tần số tương đối biên của biến hoạt động và diễn giải một trong các giá trị đó trong ngữ cảnh.
  2. bLập phân bố tần số tương đối biên của biến khối lớp. Giải thích vì sao tỉ số 24/20024/200 không phải là một tần số tương đối biên.
  3. cTính phân bố tần số tương đối có điều kiện của hoạt động trong nhóm học sinh khối 11, rồi so sánh với kết quả ở câu (a) và nêu nhận xét về mối liên hệ giữa hai biến.
1Bước 1: Trước hết cần xác định đúng chỗ lấy số liệu. Tần số tương đối biên luôn được tính từ hàng tổng hoặc cột tổng của bảng, chứ không lấy từ các ô bên trong, và mẫu số luôn là tổng toàn bộ mẫu n=200n = 200. Vì câu (a) hỏi về biến hoạt động, ta dùng hàng tổng cuối bảng: 40 em đọc sách, 60 em xem TV, 100 em đi chơi với bạn.
2Bước 2: Chia lần lượt từng tổng cột cho cỡ mẫu: 40/200=0,2040/200 = 0{,}20, 60/200=0,3060/200 = 0{,}30 và 100/200=0,50100/200 = 0{,}50. Ba giá trị này cộng lại đúng bằng 11, đây chính là dấu hiệu kiểm tra nhanh cho thấy ta đã lấy đủ các loại của biến và không sót ô nào. Diễn giải trong ngữ cảnh: có 20%20\% trong số 200 học sinh được khảo sát chọn đọc sách trong giờ nghỉ trưa, bất kể các em học khối nào.
3Bước 3: Sang câu (b), lần này biến cần xét là khối lớp nên ta quay sang cột tổng bên phải: 120/200=0,60120/200 = 0{,}60 và 80/200=0,4080/200 = 0{,}40, tức 60%60\% số học sinh thuộc khối 11 và 40%40\% thuộc khối 12. Ngược lại, tỉ số 24/200=0,1224/200 = 0{,}12 lấy tử số từ một ô bên trong bảng nên nó mô tả cùng lúc hai biến — học sinh vừa thuộc khối 11 vừa chọn đọc sách — và được gọi là tần số tương đối đồng thời (joint relative frequency). Do đó nó không phải tần số tương đối biên, vì biên theo định nghĩa chỉ nói về một biến duy nhất.
4Bước 4: Với câu (c), ta giới hạn tầm nhìn vào riêng hàng khối 11 và đổi mẫu số thành tổng của hàng đó, tức 120120 chứ không còn là 200200. Ba tần số tương đối có điều kiện (conditional relative frequency) thu được là 24/120=0,2024/120 = 0{,}20, 36/120=0,3036/120 = 0{,}30 và 40/12040/120... thực ra là 60/120=0,5060/120 = 0{,}50. Tổng vẫn bằng 11 như mong đợi, vì mỗi học sinh khối 11 chỉ chọn đúng một hoạt động.
5Bước 5: Bây giờ đặt hai bộ số cạnh nhau: phân bố biên của hoạt động là (0,20; 0,30; 0,50)(0{,}20;\ 0{,}30;\ 0{,}50), còn phân bố có điều kiện trong khối 11 cũng là (0,20; 0,30; 0,50)(0{,}20;\ 0{,}30;\ 0{,}50). Hai bộ trùng khớp hoàn toàn, nghĩa là biết một học sinh học khối 11 không làm thay đổi chút nào khả năng em ấy chọn hoạt động nào. Nếu tính thêm cho khối 12 ta được 16/80=0,2016/80 = 0{,}20, 24/80=0,3024/80 = 0{,}30, 40/80=0,5040/80 = 0{,}50 — vẫn đúng bộ số ấy, nên bằng chứng về sự độc lập (independent) là nhất quán trên cả hai khối.

Phân bố tần số tương đối biên của hoạt động là 20%20\% đọc sách, 30%30\% xem TV và 50%50\% đi chơi với bạn; phân bố tần số tương đối biên của khối lớp là 60%60\% khối 11 và 40%40\% khối 12. Tỉ số 24/20024/200 không phải giá trị biên vì tử số của nó mô tả đồng thời hai biến. Vì phân bố có điều kiện của hoạt động trong khối 11 (20%20\%, 30%30\%, 50%50\%) trùng khít với phân bố biên của hoạt động, dữ liệu không cho thấy mối liên hệ nào giữa khối lớp và lựa chọn hoạt động giờ nghỉ trưa ở ngôi trường này.

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termBảng & đồ thị cho hai biến phân loạiXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termThống kê mô tả cho hai biến phân loạiXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termBảng tần số và thống kê tóm tắt cho một biến phân loạiDữ liệu một biến & thu thập dữ liệu, khoácourse AP Statistics
Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Khác nhau ở đâuHow they differTần số tương đối biên lấy tổng chung của cả bảng làm mẫu số. Tần số tương đối có điều kiện chỉ lấy tổng của riêng một dòng hoặc một cột làm mẫu số.
Hay nhầm khiMixed up whenKhi đề hỏi "trong số học sinh nam, bao nhiêu phần trăm chọn môn A" thì đó là có điều kiện, nhiều thí sinh lại chia cho tổng toàn bảng.
Khác nhau ở đâuHow they differTần số tương đối biên mô tả một biến duy nhất, bỏ qua biến còn lại. Tần số tương đối đồng thời mô tả một ô cụ thể ứng với cả hai biến cùng lúc.
Hay nhầm khiMixed up whenKhi đọc bảng, thí sinh hay lấy số trong ô giao nhau chia cho tổng chung rồi gọi nhầm nó là tần số tương đối biên.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

  1. [1]Barron_AP_Stat_2026. tr. 159.

Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .