AP Statistics

tần số tương đối có điều kiệnconditional relative frequency

conditional relative frequencyVietnamese: tần số tương đối có điều kiện

Còn gọi:Also called: conditional relative frequency

Định nghĩaIn short

Tần số tương đối có điều kiện là tỉ lệ phần trăm nhóm con trong bảng hai chiều, tính riêng theo từng hàng hoặc cột.A conditional relative frequency is the proportion of a subgroup in a two-way table, computed within a single row or column.

Trực giác: Giống như hỏi trong lớp có bao nhiêu phần trăm bạn nam thích đọc sách, thay vì hỏi trên toàn trường có bao nhiêu phần trăm học sinh thích đọc sách.Intuition: It's like asking what percent of the boys in a class enjoy reading, rather than what percent of all students in the school enjoy reading.

Công thức chínhKey formula

fijfi⋅\frac{f_{ij}}{f_{i\cdot}}
Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Trong bảng hai chiều của hai biến phân loại, tần số tương đối có điều kiện là tỉ lệ số quan sát ở một ô trên tổng hàng hoặc cột được chọn làm điều kiện. Với mỗi nhóm điều kiện, tỉ lệ của các ô trong nhóm cộng thành 1.

Đại lượng này cho phép so sánh phân bố giữa các nhóm có cỡ khác nhau. Chia cho tổng toàn bảng tạo tần số tương đối chung, không phải tần số tương đối có điều kiện.

In a two-way table for two categorical variables, a conditional relative frequency is the count in one cell divided by the total of the row or column chosen as the condition. Within each conditioning group, the proportions of the cells add to 1.

These proportions let you compare distributions across groups of different sizes. Dividing by the grand total of the table gives a joint relative frequency instead, not a conditional one.

Ký hiệuNotation
nij/ni⋅n_{ij}/n_{i\cdot} hoặc nij/n⋅jn_{ij}/n_{\cdot j}
nij/ni⋅n_{ij}/n_{i\cdot} or nij/n⋅jn_{ij}/n_{\cdot j}
Giải nghĩa công thứcFormula breakdown1 công thức1 formula
fijfi⋅\htmlClass{fp-2}{\frac{\htmlClass{fp-0}{f_{ij}}}{\htmlClass{fp-1}{f_{i\cdot}}}}
fijfi⋅\htmlClass{fp-2}{\frac{\htmlClass{fp-0}{f_{ij}}}{\htmlClass{fp-1}{f_{i\cdot}}}}

Dùng để tính tỉ lệ của cột jj trong hàng ii, khi hàng ii là nhóm điều kiện.Use this to find the proportion in column jj within row ii, when row ii is the conditioning group.

Trong đóWhere

fijf_{ij}tần số của ô nằm ở hàng ii, cột jj trong bảng hai chiềufrequency of the cell in row ii, column jj of the two-way tablefi⋅f_{i\cdot}tổng tần số của toàn bộ hàng ii (tổng biên hàng)total frequency of all of row ii (row marginal total)
Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý, 1 phút đọc3 points, 1 min read

Không chia cho tổng toàn bảng.

Mẫu số phải là tổng của hàng hoặc cột đang được điều kiện hóa. Nếu dùng tổng toàn bảng, kết quả là tần số tương đối chung; trong cùng nhóm điều kiện, các tỉ lệ phải cộng thành 1.

Đảo chiều điều kiện là đổi câu hỏi.

Tỉ lệ của AA trong nhóm BB dùng tổng nhóm BB làm mẫu số; đổi sang tổng nhóm AA là hỏi theo chiều ngược lại.

Không so sánh số đếm thô giữa các nhóm khác cỡ.

Trong bảng hai chiều, hãy chia số đếm ô cho tổng của từng nhóm để so sánh các tỉ lệ trên cùng thang đo.

Do not divide by the grand total of the table.

The denominator must be the total of the row or column you are conditioning on; using the grand total gives a joint relative frequency. Within one conditioning group, the proportions must sum to 1.

Reversing the direction of conditioning asks a different question.

The proportion of AA among group BB uses the group BB total as the denominator; switching to the group AA total reverses the question.

Do not compare raw counts across groups of different sizes.

In a two-way table, divide each cell count by its own group total so the proportions sit on the same scale.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Viết phân số kèm tên nhóm trước khi tính.

Tử số là ô cần tìm; mẫu số là tổng hàng hoặc cột được điều kiện hóa. Cách này giúp kiểm tra mẫu số và trình bày rõ phương pháp.

So sánh các phân bố có điều kiện theo cùng một chiều.

Các bộ tỉ lệ gần giống nhau gợi ý ít liên hệ; khác rõ rệt gợi ý có liên hệ. Khi trả lời, dùng các tỉ lệ trong bảng làm bằng chứng.

Write the fraction with the group named before you compute.

The numerator is the cell of interest and the denominator is the conditioning row or column total, which makes the denominator easy to check and shows your method clearly.

Compare conditional distributions in the same direction throughout.

Sets of proportions that are nearly the same suggest little association, while clearly different sets suggest an association; cite the table's proportions as evidence in your answer.

Tần suất trong đề AP StatisticsHow often it shows up on AP StatisticsThường xuyênVery common
Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read
Nguồn tra cứu không ghi năm hay người cụ thể; khái niệm hình thành trong thống kê mô tả để so sánh phân bố giữa các nhóm.
Reference sources give no specific year or person; the idea grew out of descriptive statistics as a way to compare distributions across groups.

Vì sao mang đúng cái tên này? Chữ "frequency" đi vào tiếng Anh từ tiếng Latin frequentia, nghĩa gốc là "sự xảy ra thường xuyên" hoặc "một đám đông", vốn bắt nguồn từ động từ frequento — "lui tới thường xuyên". Vì vậy phần "tần số" chỉ đơn giản là số lần một giá trị xuất hiện. Hai chữ còn lại giải thích cách xử lý con số đếm ấy: "tương đối" nghĩa là đã chia cho một tổng nên kết quả là tỉ lệ chứ không phải số đếm, còn "có điều kiện" cho biết tổng dùng để chia không phải tổng của cả bảng mà chỉ là tổng của một dòng hoặc một cột — tức là ta đã đặt điều kiện rằng cá thể thuộc đúng nhóm đó rồi mới tính tỉ lệ.

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Bấm ô 18 rồi đổi mẫu số — cùng một ô cho 40%, 30% và 9%

Bấm ô 18 rồi đổi mẫu số — cùng một ô cho 40%, 30% và 9%

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account
Ví dụ có lời giảiWorked example3 phút đọc3 min read
Một giáo viên khảo sát 100 học sinh của khối 11 và khối 12 về hoạt động các em thường chọn sau giờ tan trường. Kết quả được ghi vào bảng hai chiều (two-way table) dưới đây: Đọc sáchXem TVĐi chơi với bạnTổngLớp 1112201850Lớp 129152650Tổng213544100
  1. aLập bảng tần số tương đối có điều kiện của hoạt động ứng với từng khối lớp.
  2. bTrong số những học sinh chọn xem TV, bao nhiêu phần trăm là học sinh lớp 11, bao nhiêu phần trăm là học sinh lớp 12?
  3. cDựa vào kết quả câu (a), hãy cho biết hoạt động được chọn có liên hệ (association) với khối lớp hay không. Giải thích.
1Bước 1: Xác định điều kiện được đặt ở đâu. Câu (a) hỏi phân bố của hoạt động với điều kiện đã biết khối lớp, nên mẫu số phải là tổng của từng hàng chứ không phải 100. Công thức dùng là fij/fi⋅f_{ij}/f_{i\cdot}, trong đó fijf_{ij} là số học sinh ở ô giao giữa hàng ii và cột jj, còn fi⋅f_{i\cdot} là tổng cả hàng ii. Ở đây mỗi hàng đều có fi⋅=50f_{i\cdot}=50.
2Bước 2: Tính cho hàng lớp 11: 12/50=0,2412/50=0{,}24; 20/50=0,4020/50=0{,}40; 18/50=0,3618/50=0{,}36. Vậy 24% đọc sách, 40% xem TV và 36% đi chơi với bạn. Tổng ba số này bằng 0,24+0,40+0,36=10{,}24+0{,}40+0{,}36=1, đúng như mọi bảng tần số tương đối có điều kiện phải thỏa mãn — đây cũng là cách kiểm tra nhanh xem mình có chia nhầm mẫu số hay không.
3Bước 3: Tính cho hàng lớp 12: 9/50=0,189/50=0{,}18; 15/50=0,3015/50=0{,}30; 26/50=0,5226/50=0{,}52. Vậy 18% đọc sách, 30% xem TV và 52% đi chơi với bạn, và tổng cũng bằng 11. Hai hàng kết quả này hợp lại chính là bảng cần lập ở câu (a).
4Bước 4: Sang câu (b), điều kiện đã đổi chiều: bây giờ ta biết học sinh chọn xem TV và hỏi em đó thuộc khối nào, nên mẫu số là tổng cột "Xem TV", tức 3535. Ta có 20/35≈0,57120/35\approx 0{,}571 và 15/35≈0,42915/35\approx 0{,}429, nghĩa là khoảng 57,1% người xem TV là học sinh lớp 11 và 42,9% là học sinh lớp 12. Hãy để ý 40% ở câu (a) và 57,1% ở câu (b) đều liên quan đến ô có 20 học sinh nhưng trả lời hai câu hỏi hoàn toàn khác nhau.
5Bước 5: Để trả lời câu (c), ta so sánh hai hàng của bảng ở Bước 2 và Bước 3. Tỉ lệ đi chơi với bạn tăng từ 36% ở lớp 11 lên 52% ở lớp 12, còn tỉ lệ đọc sách giảm từ 24% xuống 18%; có thể đối chiếu thêm với phân bố biên (marginal distribution) của hoạt động là 21%, 35% và 44%. Vì hai phân bố có điều kiện khác nhau rõ rệt, ta kết luận có liên hệ giữa hai biến. Khi viết câu trả lời, nhớ nêu con số cụ thể chứ đừng chỉ nói "hai hàng khác nhau".

Trong nhóm học sinh lớp 11, tỉ lệ chọn đọc sách, xem TV và đi chơi với bạn lần lượt là 24%, 40% và 36%; trong nhóm lớp 12 là 18%, 30% và 52%. Xét riêng 35 học sinh chọn xem TV thì khoảng 57,1% thuộc lớp 11 và 42,9% thuộc lớp 12. Vì phân bố hoạt động của học sinh lớp 12 nghiêng hẳn về việc đi chơi với bạn (52% so với 36%) còn lớp 11 nghiêng về xem TV (40% so với 30%), dữ liệu cho thấy hoạt động được chọn có liên hệ với khối lớp của học sinh.

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termBảng & đồ thị cho hai biến phân loạiXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termThống kê mô tả cho hai biến phân loạiXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termXác suất có điều kiệnXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Khác nhau ở đâuHow they differTần số tương đối đồng thời lấy một ô chia cho tổng toàn bảng. Tần số tương đối có điều kiện lấy ô đó chia cho tổng của riêng hàng hoặc cột chứa nó.
Hay nhầm khiMixed up whenĐề hỏi "trong số học sinh nam, bao nhiêu phần trăm chọn môn A" là có điều kiện, nhưng nhiều thí sinh lại chia cho tổng cả bảng thành đồng thời.
Khác nhau ở đâuHow they differTần số tương đối biên mô tả phân phối của một biến duy nhất, bỏ qua biến kia. Tần số tương đối có điều kiện mô tả một biến trong phạm vi một mức cố định của biến còn lại.
Hay nhầm khiMixed up whenKhi đề yêu cầu chứng tỏ hai biến có mối liên hệ, dùng tần số tương đối biên sẽ không trả lời được vì nó không so sánh giữa các nhóm.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

  1. [1]Barron_AP_Stat_2026. tr. 157, 159–160.

Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .