AP Statistics

quy tắc nhân xác suấtmultiplication rule

multiplication ruleVietnamese: quy tắc nhân xác suất

Còn gọi:Also called: quy tắc nhân, multiplication rule

Định nghĩaIn short

Quy tắc nhân xác suất là công thức tính xác suất hai biến cố cùng xảy ra: P(A∩B) = P(A)P(A)·P(B∣A)P(B \mid A).The multiplication rule is the formula for the probability that two events both occur: P(A∩B) = P(A)P(A)·P(B∣A)P(B \mid A).

Trực giác: Giống như việc phải đi qua hai cánh cửa liên tiếp: xác suất lọt qua cả hai cửa bằng xác suất qua cửa thứ nhất nhân với xác suất qua cửa thứ hai, tính trong điều kiện đã qua được cửa thứ nhất.Intuition: Think of passing through two doors in a row: the chance of getting through both equals the chance of getting through the first door times the chance of getting through the second, computed for someone who has already made it through the first.

Công thức chínhKey formula

P(A∩B)=P(A)⋅P(B∣A)P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B|A)
Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Quy tắc nhân xác suất tính xác suất hai biến cố A và B cùng xảy ra bằng xác suất A nhân với xác suất B khi biết A đã xảy ra. Đây là hệ quả của định nghĩa xác suất có điều kiện.

Nếu A và B độc lập, xác suất có điều kiện bằng xác suất ban đầu của B, nên có thể nhân trực tiếp. Nếu không, phải giữ điều kiện.

The multiplication rule gives the probability that events A and B both occur: multiply the probability of A by the probability of B given that A has occurred. It follows directly from the definition of conditional probability.

When A and B are independent, the conditional probability equals the original probability of B, so the two probabilities can be multiplied directly. Otherwise, the condition must be kept.

Ký hiệuNotation
P(A∩B), P(B∣A)P(B \mid A)
P(A∩B), P(B∣A)P(B \mid A)
Công thức chi tiếtFormula details2 công thức2 formulas
P(A∩B)=P(A)⋅P(B∣A)P(A \cap B) = \htmlClass{fp-0}{P(A)} \cdot \htmlClass{fp-1}{P(B|A)}
P(A∩B)=P(A)⋅P(B∣A)P(A \cap B) = \htmlClass{fp-0}{P(A)} \cdot \htmlClass{fp-1}{P(B|A)}

Dùng để tính xác suất A và B cùng xảy ra, kể cả khi hai biến cố không độc lập.Use this to find the probability that A and B both occur, even when the two events are not independent.

Trong đóWhere

P(A∩B)P(A \cap B)xác suất cả AA và BB cùng xảy raprobability that both AA and BB occurP(A)P(A)xác suất của biến cố AA xảy ra trướcprobability that event AA occurs firstP(B∣A)P(B|A)xác suất có điều kiện của BB khi đã biết AA xảy raconditional probability of BB given that AA has occurred
P(A∩B)=P(A)⋅P(B)P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B)

Chỉ dùng dạng rút gọn này khi A và B độc lập.Use this shortened form only when A and B are independent.

Trong đóWhere

P(A∩B)P(A \cap B)xác suất cả AA và BB cùng xảy raprobability that both AA and BB occurP(A)P(A)xác suất của biến cố AAprobability of event AAP(B)P(B)xác suất của biến cố BB, không phụ thuộc vào AAprobability of event BB, which does not depend on AA
Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý, 1 phút đọc3 points, 1 min read

Không phải lúc nào cũng được nhân trực tiếp P(A)P(B)P(A)P(B).

Chỉ làm vậy khi hai biến cố độc lập; nếu rút không hoàn lại, thành phần còn lại thay đổi nên phải dùng xác suất có điều kiện.

Xung khắc không đồng nghĩa với độc lập.

Nếu hai biến cố xung khắc có xác suất dương, giao của chúng bằng 0 và chúng phụ thuộc nhau.

P(A∩B)P(A\cap B) không phải là P(A∣B)P(A\mid B).

Xác suất giao xét trên toàn bộ tổng thể; xác suất có điều kiện chỉ xét trong nhóm đã xảy ra B.

You cannot always multiply P(A)P(B)P(A)P(B) directly.

That shortcut works only for independent events; when you draw without replacement, the remaining composition changes, so a conditional probability is required.

Mutually exclusive does not mean independent.

Two mutually exclusive events with positive probabilities have an intersection of 0, which makes them dependent.

P(A∩B)P(A\cap B) is not P(A∣B)P(A\mid B).

The intersection probability is measured against the whole population, while the conditional probability looks only within the group where B occurred.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Kiểm tra tính độc lập trước khi nhân trực tiếp.

Trong bài tự luận, nêu giả thiết hoặc lý do các lần thử độc lập.

Với bài nhiều giai đoạn, hãy vẽ sơ đồ cây.

Nhân dọc mỗi đường đi, rồi cộng các đường thỏa yêu cầu; tổng xác suất ở các điểm cuối phải bằng 1.

Check independence before multiplying probabilities directly.

On free-response questions, state the assumption or the reason the trials are independent.

For multistage problems, draw a tree diagram.

Multiply along each path, then add the paths that meet the condition; the probabilities at the endpoints must sum to 1.

Tần suất trong đề AP StatisticsHow often it shows up on AP StatisticsThường xuyênVery common
Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read

Jacob BernoulliThomas BayesWilliam Oughtred

Quy tắc nhân xác suất hình thành cùng với việc các nhà toán học châu Âu bắt đầu xử lý chặt chẽ khái niệm xác suất có điều kiện (conditional probability): Jacob Bernoulli trình bày lần đầu một cách hình thức trong cuốn Ars Conjectandi xuất bản sau khi ông mất, còn Thomas Bayes — cũng qua một bài báo công bố sau khi qua đời — đưa ra dạng tổng quát P(A∩B)=P(A) P(B∣A)P(A \cap B) = P(A)\,P(B \mid A).
The multiplication rule took shape as European mathematicians began treating conditional probability rigorously: Jacob Bernoulli presented it formally for the first time in Ars Conjectandi, published after his death, and Thomas Bayes — also in a paper published posthumously — gave the general form P(A∩B)=P(A) P(B∣A)P(A \cap B) = P(A)\,P(B \mid A).

Vì sao mang đúng cái tên này? Cái tên nghe đơn giản đến mức dễ bị xem nhẹ, nhưng nó ghi lại đúng phép toán nằm ở trung tâm quy tắc: để có xác suất của việc "cả A và B cùng xảy ra", ta nhân hai xác suất với nhau chứ không cộng. Chính sự đối lập này giải thích vì sao trong sách vở nó luôn đi cặp với quy tắc cộng (addition rule) dành cho "A hoặc B" — một bên là giao của hai biến cố, một bên là hợp. Bản thân ký hiệu nhân "×" cũng có lai lịch riêng: William Oughtred (1574–1660), một mục sư thường dạy toán miễn phí, là người đầu tiên dùng nó. Chữ "tổng quát" trong quy tắc nhân tổng quát (general multiplication rule) được thêm vào muộn hơn, để phân biệt với trường hợp riêng của các biến cố độc lập (independent events), khi P(B∣A)P(B \mid A) thu gọn lại thành P(B)P(B) và công thức trở thành phép nhân trực tiếp hai xác suất.

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Bấm một nhánh — nhìn xác suất nhân dồn dọc cả đường

Bấm một nhánh — nhìn xác suất nhân dồn dọc cả đường

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account
Ví dụ có lời giảiWorked example3 phút đọc3 min read
Một cơ sở đóng gói trứng nhận hàng từ ba trang trại. Trang trại A cung cấp 50% số trứng, trang trại B cung cấp 30% và trang trại C cung cấp 20%. Theo hồ sơ kiểm tra chất lượng nhiều năm, tỉ lệ trứng bị nứt vỏ là 2% đối với trứng của A, 4% đối với trứng của B và 5% đối với trứng của C. Một quả trứng được chọn ngẫu nhiên từ dây chuyền đóng gói.
  1. aTính xác suất quả trứng được chọn bị nứt vỏ.
  2. bBiết quả trứng được chọn bị nứt vỏ, tính xác suất nó đến từ trang trại B.
  3. cBiến cố "trứng đến từ trang trại A" và biến cố "trứng bị nứt vỏ" có độc lập với nhau không? Giải thích.
1Bước 1: Đặt ký hiệu cho gọn: AA, BB, CC lần lượt là biến cố quả trứng đến từ trang trại A, B, C; NN là biến cố quả trứng bị nứt vỏ. Dữ kiện về nguồn gốc cho ta P(A)=0.50P(A)=0.50, P(B)=0.30P(B)=0.30, P(C)=0.20P(C)=0.20, còn dữ kiện về chất lượng lại là xác suất có điều kiện (conditional probability): P(N∣A)=0.02P(N\mid A)=0.02, P(N∣B)=0.04P(N\mid B)=0.04, P(N∣C)=0.05P(N\mid C)=0.05. Việc phân biệt hai loại số này là mấu chốt, vì 4% không phải là tỉ lệ trứng nứt trong toàn bộ dây chuyền mà chỉ là tỉ lệ trong riêng phần trứng của B.
2Bước 2: Vẽ sơ đồ cây (tree diagram) với ba nhánh nguồn gốc ở tầng một và hai nhánh nứt/không nứt ở tầng hai, rồi nhân dọc theo mỗi nhánh bằng quy tắc nhân tổng quát P(X∩N)=P(X)P(N∣X)P(X\cap N)=P(X)P(N\mid X). Ta được P(A∩N)=(0.50)(0.02)=0.010P(A\cap N)=(0.50)(0.02)=0.010, P(B∩N)=(0.30)(0.04)=0.012P(B\cap N)=(0.30)(0.04)=0.012 và P(C∩N)=(0.20)(0.05)=0.010P(C\cap N)=(0.20)(0.05)=0.010. Mỗi tích này là tỉ lệ trứng vừa thuộc một trang trại cụ thể vừa bị nứt, tính trên toàn bộ dây chuyền.
3Bước 3: Ba biến cố A∩NA\cap N, B∩NB\cap N, C∩NC\cap N đôi một xung khắc và phủ kín mọi cách để một quả trứng bị nứt, nên cộng chúng lại là ra câu (a): P(N)=0.010+0.012+0.010=0.032P(N)=0.010+0.012+0.010=0.032. Vậy khoảng 3.2% số trứng trên dây chuyền bị nứt vỏ. Có thể kiểm tra lại bằng một quần thể giả định 1000 quả: trang trại A góp 500 quả với 10 quả nứt, B góp 300 quả với 12 quả nứt, C góp 200 quả với 10 quả nứt, tổng cộng 32 quả nứt trên 1000, đúng bằng 0.0320.032.
4Bước 4: Câu (b) hỏi ngược chiều với dữ kiện đã cho, nên ta quay về định nghĩa xác suất có điều kiện: P(B∣N)=P(B∩N)P(N)=0.0120.032=0.375.P(B\mid N)=\frac{P(B\cap N)}{P(N)}=\frac{0.012}{0.032}=0.375. Tử số lấy từ Bước 2, mẫu số lấy từ Bước 3. Nói cách khác, trong 32 quả nứt của quần thể giả định thì có 12 quả là của B, và 12/32=0.37512/32=0.375.
5Bước 5: Với câu (c), hai biến cố độc lập (independent events) khi và chỉ khi việc biết một biến cố xảy ra không làm thay đổi xác suất của biến cố kia. Ở đây P(N∣A)=0.02P(N\mid A)=0.02 trong khi P(N)=0.032P(N)=0.032, hai số này khác nhau, nên AA và NN không độc lập. Cách kiểm tra tương đương cũng cho kết quả ấy: P(A)P(N)=(0.50)(0.032)=0.016P(A)P(N)=(0.50)(0.032)=0.016, khác với P(A∩N)=0.010P(A\cap N)=0.010.

Xác suất một quả trứng lấy ngẫu nhiên từ dây chuyền bị nứt vỏ là 0.0320.032. Nếu quả trứng đã biết là bị nứt thì xác suất nó xuất phát từ trang trại B là 0.3750.375, cao hơn hẳn tỉ trọng 0.300.30 của B trong tổng nguồn hàng, đúng như dự đoán vì B có tỉ lệ nứt cao hơn mức trung bình. Cuối cùng, nguồn gốc và tình trạng nứt không độc lập, bởi P(N∣A)=0.02≠P(N)=0.032P(N\mid A)=0.02\ne P(N)=0.032: biết trứng đến từ A thì khả năng nó bị nứt giảm xuống. Lưu ý khi làm bài thi: phải viết rõ công thức và phép nhân từng bước, đáp số trần trụi không kèm lập luận hầu như không được điểm.

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termXác suất có điều kiệnXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termBiến cố độc lập và hợp của các biến cốXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termGiới thiệu xác suấtXác suất, biến ngẫu nhiên & phân phối xác suất, khoácourse AP Statistics
Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Khác nhau ở đâuHow they differQuy tắc nhân tính xác suất hai biến cố cùng xảy ra, ứng với chữ "và". Quy tắc cộng tính xác suất ít nhất một biến cố xảy ra, ứng với chữ "hoặc".
Hay nhầm khiMixed up whenĐề cho hai biến cố và hỏi xác suất "cả hai" hay "ít nhất một"; thí sinh hay cộng khi đáng lẽ phải nhân, hoặc nhân khi câu hỏi thực chất là hợp của hai biến cố.
Khác nhau ở đâuHow they differQuy tắc nhân gắn với tính độc lập, tức biến cố này xảy ra không làm đổi xác suất của biến cố kia. Xung khắc lại nghĩa là hai biến cố không thể cùng xảy ra, nên P(A∩B)=0P(A\cap B)=0.
Hay nhầm khiMixed up whenThí sinh dùng P(A)P(B)P(A)P(B) cho hai biến cố xung khắc; thực ra xung khắc (trừ trường hợp xác suất bằng 0) luôn kéo theo phụ thuộc, không phải độc lập.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

  1. [1]Barron_AP_Stat_2026. tr. 273–274.

Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .