AP Statistics
biasVietnamese: thiên lệch
Còn gọi:Also called: độ chệch, bias
Thiên lệch là sai lệch có hệ thống khiến kết quả thu được có xu hướng nghiêng về một phía so với giá trị thật của tổng thể.Bias is a systematic error that pushes results consistently to one side of the true population value.
Trực giác: Giống chiếc cân luôn cộng thêm hai ký: cân mười lần hay nghìn lần thì vẫn sai đúng hai ký, mua cân xịn hơn mới sửa được chứ cân nhiều hơn thì không.Intuition: Think of a scale that always adds two kilograms: weigh yourself ten times or a thousand times and you are still off by exactly two. Only a better scale fixes it — more weighings never will.
Công thức chínhKey formula
Trong thống kê, thiên lệch là sai lệch có hệ thống của cách thu thập dữ liệu hoặc phương pháp ước lượng, khiến giá trị kỳ vọng của thống kê lệch khỏi tham số thật. Ước lượng không chệch nếu giá trị kỳ vọng bằng tham số; trung bình mẫu và tỉ lệ mẫu thỏa điều này khi mẫu được chọn ngẫu nhiên.
Khác biến thiên chọn mẫu, thiên lệch do lỗi thu thập không tự giảm khi tăng cỡ mẫu. Trong khảo sát, nguồn thường gặp là thiếu bao phủ, thiên lệch do không phản hồi và do cách trả lời.
In statistics, bias is a systematic error in how data are collected or in the estimation method itself, so that the expected value of a statistic differs from the true parameter. An estimator is unbiased when its expected value equals the parameter; the sample mean and sample proportion meet this condition when the sample is chosen randomly.
Unlike sampling variability, bias from flawed data collection does not shrink as the sample size grows. Common sources in surveys are undercoverage, nonresponse bias, and response bias.
Dùng để xác định độ chệch của phương pháp ước lượng bằng chênh lệch giữa giá trị kỳ vọng và tham số thật.Use this to measure the bias of an estimation method as the gap between its expected value and the true parameter.
Trong đóWhere
Dùng để nhận biết trung bình mẫu và tỉ lệ mẫu là ước lượng không chệch khi mẫu được chọn ngẫu nhiên.Use this to recognize the sample mean and sample proportion as unbiased estimators when the sample is chosen randomly.
Trong đóWhere
Tăng cỡ mẫu không sửa thiên lệch do cách thu thập.
Cỡ mẫu lớn chỉ thu hẹp phân bố mẫu; muốn sửa lỗi phải đổi cách chọn mẫu hoặc đặt câu hỏi.
Một kết quả xa tham số chưa chứng minh quy trình bị thiên lệch.
Mẫu ngẫu nhiên vẫn dao động; thiên lệch là tính chất hệ thống của quy trình qua nhiều lần lấy mẫu.
Ước lượng không chệch không bảo đảm từng ước lượng đều đúng.
Điều kiện không chệch chỉ nói trung bình của phân bố mẫu bằng tham số; một mẫu cụ thể vẫn có thể lệch nhiều.
A larger sample does not remove bias built into data collection.
Bigger samples only narrow the sampling distribution; fixing the error requires changing how you sample or word questions.
One result far from the parameter does not prove the process is biased.
Random samples naturally fluctuate; bias is a systematic property of the process across many samples.
An unbiased estimator does not guarantee that every estimate is correct.
Unbiasedness says only that the sampling distribution centers on the parameter; a single sample can still miss badly.
Trong bài khảo sát, phân biệt thiên lệch với biến thiên và sai số biên.
Tăng cỡ mẫu làm giảm biến thiên nhưng không sửa lỗi thu thập có hệ thống; sai số biên cũng không bao gồm lỗi này.
Khi phân tích khảo sát, hãy gọi đúng nguồn thiên lệch trước.
Phân biệt thiếu bao phủ, không phản hồi có hệ thống và cách trả lời bị tác động; sau đó nêu cơ chế và hướng làm ước lượng cao hoặc thấp.
On survey questions, separate bias from variability and margin of error.
Increasing the sample size reduces variability but cannot repair systematic collection errors, and the margin of error does not account for them either.
When analyzing a survey, name the specific source of bias first.
Distinguish undercoverage, systematic nonresponse, and influenced responses; then explain the mechanism and say whether the estimate is pushed too high or too low.
Francis Bacon
Vì sao mang đúng cái tên này? Cái tên nghe khô khan này thật ra là một từ chỉ hình học. Nó vào tiếng Anh qua tiếng Pháp "biais", nghĩa là "một đường chéo, một độ dốc, một hướng xiên", và trước đó là tiếng Pháp cổ với nghĩa "nghiêng sang bên, liếc xéo, ngược thớ"; gốc xa hơn được cho là tiếng Provençal cổ, tuy từ điển Oxford vẫn ghi nhận nguồn gốc "không chắc chắn" và có người truy nó về tận gốc Ấn-Âu SKER. Hình ảnh "đi xiên" giải thích trọn vẹn nghĩa thống kê: mẫu bị thiên lệch không rơi lệch tứ tung quanh sự thật mà lệch đều về một phía, giống một đường kẻ cứ chệch mãi khỏi hướng thẳng. Do đó định nghĩa hình thức của thiên lệch thống kê (statistical bias) là hiệu giữa giá trị kỳ vọng (expected value) của ước lượng và tham số thật: . Nếu hiệu này bằng thì ước lượng được gọi là không thiên lệch (unbiased), nghĩa là trung bình của nó qua vô số mẫu rơi đúng vào đích.
Khảo sát này mắc thiên lệch do tự nguyện trả lời: mẫu chỉ gồm những học sinh tự chọn tham gia, mà nhóm mong được ngủ thêm lại có động cơ trả lời mạnh hơn hẳn. Vì vậy con số 78% gần như chắc chắn cao hơn tỉ lệ ủng hộ thật của 1.200 học sinh trong trường. Thu thêm phản hồi để đạt 800 người cũng không cứu được kết luận, vì nó chỉ thu hẹp độ biến thiên quanh một giá trị vốn đã lệch; chỉ có việc chọn một mẫu ngẫu nhiên từ danh sách toàn trường và thu đủ câu trả lời mới loại được nguồn thiên lệch này.
Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank
Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.
Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .