AP Statistics

tầng (trong chọn mẫu phân tầng)stratum

stratumVietnamese: tầng (trong chọn mẫu phân tầng)

Còn gọi:Also called: stratum, strata

Định nghĩaIn short

Tầng là một nhóm con của tổng thể gồm các cá thể có chung một đặc điểm quan trọng, dùng làm đơn vị để chọn mẫu ngẫu nhiên riêng trong mỗi nhóm.A stratum is a subgroup of a population whose members share an important characteristic, used as the unit within which a separate random sample is taken.

Trực giác: Giống như chia học sinh toàn trường theo khối lớp trước khi bốc thăm mỗi khối một số bạn, để chắc chắn khối nào cũng có đại diện trong mẫu.Intuition: It is like dividing all the students in a school by grade level and then drawing names from each grade, so that every grade is guaranteed representation in the sample.

Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Tầng là nhóm con được xác định trước trong chọn mẫu phân tầng, sao cho các cá thể cùng tầng tương đối giống nhau theo đặc điểm liên quan và các tầng khác nhau rõ. Nhà nghiên cứu chọn ngẫu nhiên riêng trong từng tầng rồi gộp các mẫu con. Với phân bổ tỉ lệ, cỡ mẫu của mỗi tầng phụ thuộc kích thước tầng trong tổng thể. Khác với cụm, tầng nào cũng được lấy mẫu.

A stratum is a subgroup identified in advance in stratified sampling, chosen so that individuals within the same stratum are relatively similar with respect to a relevant characteristic while different strata clearly differ from one another. The researcher selects a random sample separately within each stratum and then combines the subsamples. Under proportional allocation, the sample size drawn from a stratum depends on how large that stratum is in the population. Unlike clusters, every stratum is sampled.

Ký hiệuNotation
N_h, n_h, N
N_h, n_h, N
Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý, 1 phút đọc3 points, 1 min read

Tầng không phải cụm.

Chọn mẫu phân tầng lấy mẫu từ mọi tầng; chọn mẫu phân cụm chỉ chọn vài cụm rồi khảo sát trọn các cụm đó.

Phân tầng không nhằm loại bỏ thiên lệch.

Khi mỗi tầng tương đối đồng nhất và các tầng khác nhau rõ, phương pháp này giảm biến thiên của ước lượng so với mẫu ngẫu nhiên đơn giản cùng cỡ.

Tầng trong khảo sát không phải khối trong thí nghiệm.

Tầng dùng để chọn mẫu; khối dùng để nhóm đối tượng trước khi gán ngẫu nhiên nghiệm thức.

A stratum is not a cluster.

Stratified sampling draws from every stratum, while cluster sampling selects only a few clusters and surveys all members of those clusters.

Stratifying is not a way to remove bias.

When strata are relatively homogeneous inside and clearly different from each other, stratification lowers the variability of the estimate compared with a simple random sample of the same size.

A stratum in a survey is not a block in an experiment.

Strata organize how a sample is selected; blocks group experimental units before treatments are randomly assigned.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Mô tả đủ tiêu chí, cách chọn và phân bổ.

Nêu tiêu chí chia tầng và liên hệ với biến đo; chọn ngẫu nhiên trong từng tầng; rồi xác định cỡ mẫu mỗi tầng, thường theo tỉ lệ kích thước tầng.

Hãy nói rõ sự giảm biến thiên.

Khi so sánh với mẫu ngẫu nhiên đơn giản, nêu rằng các cá thể cùng tầng tương tự nên ước lượng dao động ít hơn qua các mẫu lặp lại.

Describe the grouping criterion, the selection, and the allocation.

State what defines the strata and how it relates to the variable being measured, say that you sample randomly within each stratum, and give each stratum's sample size, usually proportional to stratum size.

Say explicitly that variability goes down.

When comparing with a simple random sample, explain that individuals within a stratum are similar, so the estimate varies less from sample to sample.

Tần suất trong đề AP StatisticsHow often it shows up on AP StatisticsHay gặpCommon
Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read

1895Anders Nicolai KiærArthur Lyon Bowley

Khái niệm tầng gắn liền với kỹ thuật chọn mẫu phân tầng (stratified sampling) do nhà thống kê Na Uy Anders Nicolai Kiær giới thiệu năm 1895, khi ông tìm cách mô tả cả một dân số mà không phải điều tra từng người.
The idea of a stratum comes from stratified sampling, a technique introduced in 1895 by the Norwegian statistician Anders Nicolai Kiær, who sought a way to describe an entire population without surveying every person.

Vì sao mang đúng cái tên này? Tên gọi nghe lạ tai vì nó vốn không thuộc về thống kê. Trong tiếng Anh, stratum (số nhiều là strata) là từ gốc Latin chỉ một lớp, một tầng nằm chồng lên nhau — đúng nghĩa các lớp đất đá mà nhà địa chất nhìn thấy trên vách núi. Khi thống kê mượn hình ảnh ấy, dân số được hình dung như một khối có nhiều lớp: mỗi lớp gồm những cá thể giống nhau ở đặc điểm ta quan tâm, còn các lớp thì khác nhau rõ rệt. Vì vậy tiếng Việt dịch là "tầng", và phép lấy mẫu chia theo các lớp đó mang tên chọn mẫu phân tầng.

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Rút 25 mẫu theo hai cách — xem cách chia theo tầng bó sát giá trị thật hơn

Rút 25 mẫu theo hai cách — xem cách chia theo tầng bó sát giá trị thật hơn

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account
Ví dụ có lời giảiWorked example3 phút đọc3 min read
Một trường trung học có 1 800 học sinh, gồm 620 học sinh lớp 10, 580 học sinh lớp 11 và 600 học sinh lớp 12. Ban giám hiệu muốn ước lượng số giờ tự học trung bình mỗi ngày của học sinh toàn trường và dự định khảo sát 90 em. Kinh nghiệm nhiều năm cho thấy số giờ tự học chênh lệch rõ rệt giữa ba khối (lớp 12 học nhiều hơn hẳn vì chuẩn bị thi), nhưng trong cùng một khối thì các em khá giống nhau.
  1. aChỉ ra biến dùng để phân tầng và các tầng tương ứng; giải thích vì sao cách chia này hợp lý.
  2. bNếu dùng phân bổ tỉ lệ (proportional allocation), mỗi tầng được chọn bao nhiêu học sinh? Mô tả ngắn gọn cách chọn.
  3. cGiả sử số giờ tự học trung bình thu được ở ba mẫu lần lượt là 1,2 giờ; 1,8 giờ và 2,5 giờ. Hãy ước lượng số giờ tự học trung bình của toàn trường.
1Bước 1: Biến dùng để phân tầng là khối lớp, nên ba tầng chính là khối 10 (620 em), khối 11 (580 em) và khối 12 (600 em). Cách chia này hợp lý vì mỗi tầng gồm những học sinh giống nhau về thói quen học tập, trong khi ba tầng lại khác nhau rõ rệt. Đúng tinh thần của chọn mẫu phân tầng (stratified sampling): trong tầng thì đồng nhất, giữa các tầng thì khác biệt. Nhờ đó, chắc chắn cả ba khối đều có mặt trong mẫu, không rơi vào tình huống rút ngẫu nhiên xong lại thiếu hẳn khối 12.
2Bước 2: Phân bổ tỉ lệ nghĩa là số em lấy ở mỗi tầng tỉ lệ thuận với cỡ tầng đó. Tỉ lệ chọn chung là 90/1800=1/20=0,0590/1800 = 1/20 = 0{,}05, tức cứ 20 học sinh thì lấy 1. Áp dụng cho từng tầng: 620×0,05=31620 \times 0{,}05 = 31, 580×0,05=29580 \times 0{,}05 = 29 và 600×0,05=30600 \times 0{,}05 = 30. Cộng lại được 31+29+30=9031 + 29 + 30 = 90, đúng cỡ mẫu yêu cầu.
3Bước 3: Trong mỗi tầng, ta thực hiện một lần chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản (simple random sample) riêng biệt: đánh số học sinh khối 10 từ 001 đến 620 rồi dùng bảng số ngẫu nhiên lấy ra 31 số khác nhau, làm tương tự để lấy 29 em khối 11 và 30 em khối 12. Ba mẫu con này được gộp lại thành mẫu cuối cùng gồm 90 học sinh. Điểm mấu chốt cần nêu trong bài thi là ba lần rút phải độc lập với nhau và chỉ rút bên trong tầng của mình.
4Bước 4: Vì cỡ mẫu đã tỉ lệ với cỡ tầng, ước lượng cho toàn trường là trung bình có trọng số của ba trung bình tầng, với trọng số là Ni/NN_i/N: xˉ=620(1,2)+580(1,8)+600(2,5)1800.\bar{x} = \frac{620(1{,}2) + 580(1{,}8) + 600(2{,}5)}{1800}. Tử số bằng 744+1044+1500=3288744 + 1044 + 1500 = 3288, nên xˉ=3288/1800≈1,83\bar{x} = 3288/1800 \approx 1{,}83. Công thức này nói rằng mỗi tầng đóng góp vào trung bình chung đúng bằng sức nặng dân số của nó, chứ không phải khối nào cũng tính ngang nhau.

Trường được chia thành ba tầng theo khối lớp; với phân bổ tỉ lệ ta khảo sát 31 em khối 10, 29 em khối 11 và 30 em khối 12, mỗi nhóm rút ngẫu nhiên độc lập trong khối của mình. Từ kết quả ba mẫu, ước lượng số giờ tự học trung bình của học sinh toàn trường là khoảng 1,83 giờ mỗi ngày. Vì khác biệt lớn nằm giữa các khối chứ không nằm trong từng khối, cách làm này cho ước lượng ổn định hơn so với rút ngẫu nhiên 90 em từ cả trường.

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termChọn mẫu ngẫu nhiên và thu thập dữ liệuDữ liệu một biến & thu thập dữ liệu, khoácourse AP Statistics
Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

mẫu cụmcluster sample
Khác nhau ở đâuHow they differTầng là nhóm đồng nhất bên trong và ta lấy mẫu từ mọi tầng. Cụm là nhóm giống thu nhỏ của tổng thể và ta chỉ chọn ngẫu nhiên một vài cụm.
Hay nhầm khiMixed up whenĐề mô tả chia học sinh theo khối lớp rồi chọn vài lớp trọn vẹn — thí sinh hay gọi nhầm là phân tầng.
khốiblock
Khác nhau ở đâuHow they differTầng xuất hiện trong khảo sát chọn mẫu nhằm giảm biến thiên của ước lượng. Khối xuất hiện trong thí nghiệm nhằm kiểm soát biến gây nhiễu trước khi phân nhóm xử lý.
Hay nhầm khiMixed up whenCâu hỏi thiết kế thí nghiệm có nhóm nam và nữ riêng: phải trả lời là khối, không phải tầng.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

  1. [1]Barron_AP_Stat_2026. tr. 230–232.

Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .