AP Statistics

điều kiện 10%10% condition

10% conditionVietnamese: điều kiện 10%

Còn gọi:Also called: 10% condition

Định nghĩaIn short

Điều kiện 10% là quy tắc yêu cầu cỡ mẫu n không vượt quá 10% kích thước tổng thể N khi lấy mẫu không hoàn lại, để coi các quan sát là gần như độc lập.The 10% condition is the rule that a sample size nn must be no more than 10% of the population size NN when sampling without replacement, so the observations can be treated as nearly independent.

Trực giác: Giống như múc nước từ một hồ rất lớn: múc vài gáo nhỏ thì mực nước hồ gần như không đổi, nên các lần múc coi như độc lập với nhau.Intuition: Think of dipping water out of a huge lake: a few small scoops barely change the water level, so each scoop is essentially unaffected by the ones before it.

Công thức chínhKey formula

n≤0.10Nn \le 0.10N
Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Điều kiện 10% áp dụng khi lấy mẫu ngẫu nhiên không hoàn lại từ tổng thể hữu hạn: cỡ mẫu không quá 10% tổng thể để xem các quan sát gần như độc lập và dùng công thức độ lệch chuẩn thông thường. Với hai mẫu từ hai tổng thể, kiểm tra riêng từng cặp cỡ mẫu–tổng thể. Điều kiện này khác điều kiện ngẫu nhiên hóa và điều kiện chuẩn; thí nghiệm ngẫu nhiên không cần kiểm tra nó.

The 10% condition applies when you take a random sample without replacement from a finite population: the sample must be no larger than 10% of the population, so the observations behave as though they were independent and the usual standard deviation formulas can be used. When two samples are drawn from two populations, check each sample size against its own population separately. This condition is distinct from the randomization and normality conditions, and a randomized experiment does not require it.

Ký hiệuNotation
n ≤ 0.10N
n ≤ 0.10N
Giải nghĩa công thứcFormula breakdown1 công thức1 formula
n≤0.10N\htmlClass{fp-0}{n} \le \htmlClass{fp-1}{0.10N}
n≤0.10N\htmlClass{fp-0}{n} \le \htmlClass{fp-1}{0.10N}

Dùng để kiểm tra tính gần độc lập khi lấy mẫu ngẫu nhiên đơn không hoàn lại; với hai mẫu, kiểm tra từng mẫu.Use this to check near independence for a simple random sample taken without replacement; with two samples, check each one separately.

Trong đóWhere

nncỡ mẫu được chọnsize of the sample selectedNNcỡ tổng thể mà mẫu được rút rasize of the population from which the sample is drawn
Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý, 1 phút đọc3 points, 1 min read

Không đảo chiều bất đẳng thức.

Tổng thể phải lớn ít nhất mười lần cỡ mẫu; cũng có thể kiểm tra n/N≤0,10n/N \le 0{,}10.

Mẫu ngẫu nhiên vẫn phải kiểm tra điều kiện 10%.

Cách chọn mẫu và tính gần độc lập khi lấy không hoàn lại là hai yêu cầu khác nhau.

Với hai mẫu, không kiểm tra bằng số liệu gộp.

Hãy so sánh riêng từng cỡ mẫu với tổng thể tương ứng và chỉ kết luận đạt khi cả hai đều đạt.

Do not flip the inequality.

The population must be at least ten times the sample size; equivalently, you can check n/N≤0.10n/N \le 0.10.

A random sample still has to satisfy the 10% condition.

How the sample was selected and whether sampling without replacement keeps observations nearly independent are two separate requirements.

With two samples, do not check the condition using combined totals.

Compare each sample size with its own population and declare the condition met only if both comparisons hold.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Hãy chứng minh điều kiện bằng số liệu.

Thay cỡ mẫu và kích thước tổng thể vào phép so sánh, thay vì chỉ ghi tên điều kiện.

Xác định đúng loại thiết kế trước khi kiểm tra.

Điều kiện 10% dành cho lấy mẫu không hoàn lại từ tổng thể hữu hạn, không phải thí nghiệm ngẫu nhiên hóa.

Support the condition with numbers.

Substitute the sample size and the population size into the comparison instead of merely naming the condition.

Identify the type of design before checking anything.

The 10% condition belongs to sampling without replacement from a finite population, not to randomized experiments.

Tần suất trong đề AP StatisticsHow often it shows up on AP StatisticsThường xuyênVery common
Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read
Không có tác giả hay năm được ghi nhận; quy tắc dùng trong thống kê nhập môn để bảo vệ tính độc lập khi lấy mẫu không hoàn lại.
No author or year is recorded; the rule is used in introductory statistics to protect independence when sampling without replacement.

Vì sao mang đúng cái tên này? Cái tên nghe khô khan vì nó chính là con số trong phát biểu: mẫu phải không vượt quá 10% tổng thể, tức n≤0,1Nn \le 0{,}1N. Khác với phần lớn khái niệm thống kê được đặt theo tên người phát hiện, điều kiện này được gọi thẳng bằng ngưỡng của nó, một dấu hiệu cho thấy nó lớn lên trong lớp học và trong sách hướng dẫn giải đề chứ không ra đời từ một bài báo có tác giả cụ thể. Chữ "điều kiện" cũng đáng chú ý: trong đề thi, nó nằm cùng nhóm với các yêu cầu phải nêu rõ trước khi làm suy luận, bên cạnh điều kiện ngẫu nhiên (random condition) và điều kiện cỡ mẫu đủ lớn (large counts condition). Do đó tên gọi vừa là định nghĩa vừa là lời nhắc thao tác: đọc tên lên là đã biết phải so sánh cái gì với cái gì.

Ví dụ có lời giảiWorked example2 phút đọc2 min read
Một bệnh viện muốn ước lượng tỉ lệ bệnh nhân hài lòng với dịch vụ nội trú. Trong năm vừa qua bệnh viện có N=900N = 900 bệnh nhân nội trú. Nhóm khảo sát chọn ngẫu nhiên n=150n = 150 bệnh nhân từ danh sách này và phỏng vấn, việc chọn được thực hiện theo kiểu lấy không hoàn lại (sampling without replacement) vì không ai bị hỏi hai lần.
  1. aMẫu khảo sát này có thỏa điều kiện 10% hay không? Trình bày phép kiểm tra chứ không chỉ ghi kết luận.
  2. bNếu vẫn giữ tổng thể 900 bệnh nhân thì cỡ mẫu lớn nhất được phép là bao nhiêu? Ngược lại, nếu nhất định giữ n=150n = 150 thì tổng thể phải có ít nhất bao nhiêu bệnh nhân?
  3. cTrong bốn cặp (cỡ mẫu; cỡ tổng thể) sau, cặp nào thỏa điều kiện 10%: (40; 500)(40;\,500), (60; 550)(60;\,550), (25; 200)(25;\,200), (120; 1000)(120;\,1000)?
1Bước 1: Phát biểu đúng điều kiện trước khi tính. Khi lấy mẫu không hoàn lại, các quan sát không thật sự độc lập với nhau vì mỗi lần rút đi một cá thể thì thành phần còn lại của tổng thể đổi chút ít. Điều kiện 10% yêu cầu n≤0.10Nn \le 0.10N, nghĩa là cỡ mẫu không vượt quá một phần mười cỡ tổng thể; khi đó mức phụ thuộc nhỏ đến mức có thể bỏ qua và ta được phép dùng công thức sai số chuẩn của mẫu độc lập.
2Bước 2: Ý (a): tính ngưỡng rồi so sánh. Ta có 0.10N=0.10×900=900.10N = 0.10 \times 900 = 90, trong khi cỡ mẫu là 150150. Vì 150>90150 > 90 nên điều kiện 10% KHÔNG được thỏa. Nói cách khác, mẫu chiếm 150/900≈0.167150/900 \approx 0.167, tức khoảng 16.7%16.7\% tổng thể — vượt xa mức cho phép.
3Bước 3: Ý (b): giải bất phương trình theo từng ẩn. Nếu giữ N=900N = 900 thì n≤0.10×900=90n \le 0.10 \times 900 = 90, nên cỡ mẫu lớn nhất được phép là 9090 bệnh nhân. Nếu giữ n=150n = 150 thì từ 150≤0.10N150 \le 0.10N suy ra N≥1500N \ge 1500, tức tổng thể phải có từ 15001500 bệnh nhân trở lên. Cách viết gọn thường gặp là N≥10nN \ge 10n.
4Bước 4: Ý (c): kiểm lần lượt từng cặp bằng cùng một phép so sánh. Với (40; 500)(40;\,500): 0.10×500=500.10 \times 500 = 50 và 40≤5040 \le 50, thỏa. Với (60; 550)(60;\,550): 0.10×550=550.10 \times 550 = 55 và 60>5560 > 55, không thỏa. Với (25; 200)(25;\,200): 0.10×200=200.10 \times 200 = 20 và 25>2025 > 20, không thỏa. Với (120; 1000)(120;\,1000): 0.10×1000=1000.10 \times 1000 = 100 và 120>100120 > 100, không thỏa. Vậy chỉ cặp đầu tiên đạt yêu cầu.

Mẫu 150150 bệnh nhân rút từ 900900 bệnh nhân chiếm tới khoảng 16.7%16.7\% tổng thể nên vi phạm điều kiện 10%; các quan sát phụ thuộc nhau đủ mạnh để sai số chuẩn tính theo công thức thông thường bị thổi phồng, và khoảng tin cậy cho tỉ lệ bệnh nhân hài lòng sẽ rộng hơn mức đáng có. Bệnh viện nên giảm cỡ mẫu xuống tối đa 9090 bệnh nhân, hoặc mở rộng khung lấy mẫu lên ít nhất 15001500 bệnh nhân. Trong bốn cặp ở ý (c), chỉ (n; N)=(40; 500)(n;\,N) = (40;\,500) thỏa điều kiện 10%.

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termPhân phối mẫu của tỉ lệ mẫuSuy luận cho tỉ lệ (dữ liệu phân loại), khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termPhân phối mẫu của trung bình mẫuSuy luận cho trung bình (dữ liệu định lượng), khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termChọn mẫu ngẫu nhiên và thu thập dữ liệuDữ liệu một biến & thu thập dữ liệu, khoácourse AP Statistics
Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Khác nhau ở đâuHow they differĐiều kiện 10% kiểm tra tính độc lập giữa các quan sát khi lấy mẫu không hoàn lại. Điều kiện thành công–thất bại kiểm tra phân phối mẫu có đủ gần chuẩn hay không.
Hay nhầm khiMixed up whenKhi đề yêu cầu liệt kê điều kiện cho suy luận về tỉ lệ, thí sinh hay nêu một trong hai rồi bỏ sót cái còn lại.
Khác nhau ở đâuHow they differĐiều kiện 10% bảo đảm công thức sai số chuẩn vẫn dùng được. Định lý giới hạn trung tâm bảo đảm hình dạng chuẩn của phân phối mẫu khi cỡ mẫu lớn.
Hay nhầm khiMixed up whenCâu hỏi về mẫu lớn khiến nhiều thí sinh viện dẫn định lý giới hạn trung tâm để biện minh cho tính độc lập, vốn là việc của điều kiện 10%.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

  1. [1]Barron_AP_Stat_2026. tr. 24, 338–339.

Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .