AP Statistics

một đỉnhunimodal

unimodalVietnamese: một đỉnh

Còn gọi:Also called: unimodal

Định nghĩaIn short

Một đỉnh là đặc điểm hình dạng của phân phối khi biểu đồ chỉ có một chỗ tần số cao nhất, không tách thành nhiều nhóm riêng biệt.Unimodal describes the shape of a distribution whose graph has a single region of highest frequency, with no separation into distinct clusters.

Trực giác: Giống như một hàng người xếp chờ chỉ ùn tắc ở đúng một điểm, không có chỗ ùn tắc thứ hai nào khác trong hàng.Intuition: Think of a waiting line that bunches up at exactly one spot, with no second traffic jam anywhere else along the line.

Định nghĩa đầy đủFull definition1 phút đọc1 min read

Phân phối một đỉnh là phân phối có đúng một vùng dữ liệu tập trung rõ rệt, tạo một đỉnh nổi bật trên biểu đồ tần số. Phân phối có thể đối xứng hoặc lệch; số đỉnh không mô tả độ cân bằng hai bên.

Các gợn nhỏ do cỡ mẫu hoặc cách chia nhóm không nhất thiết là đỉnh. Chỉ tính vùng nhô rõ, thường tách với vùng khác bởi khoảng trũng đáng kể; hai hay nhiều vùng như vậy tạo phân phối nhiều đỉnh.

A unimodal distribution has exactly one clear region where the data pile up, producing one prominent peak on a frequency graph. Such a distribution may be symmetric or skewed; the number of peaks says nothing about how balanced the two sides are.

Small ripples caused by sample size or by the choice of bin width are not necessarily peaks. Count only a region that rises clearly and is usually separated from other such regions by a substantial dip; two or more of these make the distribution multimodal.

Hay hiểu saiCommon misconceptions3 ý, 1 phút đọc3 points, 1 min read

Có một đỉnh không đồng nghĩa với đối xứng.

Số đỉnh cho biết dữ liệu tụ quanh bao nhiêu vùng; đối xứng cho biết hai bên đỉnh có cân nhau không. Vì vậy, phân phối lệch vẫn có thể chỉ có một đỉnh.

Không đếm mọi gợn nhỏ thành một đỉnh.

Cỡ mẫu nhỏ hoặc nhiều nhóm có thể làm các cột dao động ngẫu nhiên. Hãy hình dung đường cong trơn và chỉ tính các vùng tụ rõ, tách nhau bởi khoảng trũng đáng kể.

Một đỉnh không có nghĩa là chỉ có một giá trị lặp nhiều nhất.

Hai giá trị cùng tần số có thể nằm sát nhau trong một vùng tụ; hãy đánh giá hình dạng biểu đồ, không chỉ dò bảng tần số.

Having one peak does not mean the distribution is symmetric.

The number of peaks tells you how many regions the data cluster around, while symmetry tells you whether the two sides of a peak balance. A skewed distribution can still have just one peak.

Do not count every small ripple as a peak.

A small sample or many bins can make bar heights bounce around randomly. Picture a smooth curve through the graph and count only clear clusters separated by a substantial dip.

Unimodal does not mean only one value occurs most often.

Two values with the same frequency can sit side by side within a single cluster, so judge the shape of the graph rather than scanning the frequency table.

Mẹo phòng thiExam tips2 mẹo2 tips

Trong bài mô tả phân phối, đừng chỉ nêu một đỉnh.

Hãy nêu hình dạng gồm số đỉnh và chiều lệch, cùng trung tâm, độ phân tán và giá trị ngoại lai.

Tính một đỉnh không tạo ra mốc 50%50\% dưới trung bình.

Trong dạng bài có phân phối một đỉnh và đối xứng, tính đối xứng mới cho trung bình trùng trung vị; nếu hỏi số lượng, nhân tỉ lệ với tổng số quan sát.

When a question asks you to describe a distribution, do not stop at "unimodal." Report shape as the number of peaks plus the direction of skew, along with center, spread, and any outliers.

Being unimodal does not put 50%50\% of the data below the mean.

In problems with a unimodal, symmetric distribution, it is the symmetry that makes the mean equal the median; if the question asks for a count, multiply the proportion by the total number of observations.

Tần suất trong đề AP StatisticsHow often it shows up on AP StatisticsThường xuyênVery common
Khái niệm này sinh ra từ đâuWhere the concept comes from1 phút đọc1 min read

1895Karl Pearson

Năm 1895, Karl Pearson đưa “mốt” vào thống kê để gọi gọn vị trí có tần số lớn nhất trên đường phân phối.
In 1895, Karl Pearson introduced "mode" into statistics as a compact name for the location of greatest frequency on a distribution curve.

Vì sao mang đúng cái tên này? Tên gọi tách được thành hai mảnh rõ ràng. Tiền tố uni- trong tiếng Latinh nghĩa là "một", còn phần modal gắn với mode — từ mà Pearson tự nhận trong một chú thích rằng ông thấy "tiện" khi dùng để chỉ hoành độ tương ứng với tung độ có tần số lớn nhất. Vì vậy "unimodal" hiểu sát nghĩa là "có một mốt", tức đồ thị chỉ trồi lên một lần rồi đi xuống. Cần lưu ý một chỗ dễ nhầm: chữ "mốt" ở đây không hẳn là giá trị xuất hiện nhiều nhất trong bảng số liệu, mà là điểm cực đại địa phương trên đồ thị. Hai cách hiểu thường trùng nhau, song chính cách hiểu "đỉnh của đường cong" mới giải thích được vì sao phân phối chuẩn (normal distribution) được gọi là một đỉnh.

Thử nghiệm tương tácInteractive explorer

Kéo độ rộng nhóm — xem một đỉnh hiện ra rồi tách làm đôi

Kéo độ rộng nhóm — xem một đỉnh hiện ra rồi tách làm đôi

Kéo tham số, thấy khái niệm chuyển động — đăng nhập để mở.Drag the parameters and watch the concept move — sign in to open.

Tạo tài khoảnCreate an account
Ví dụ có lời giảiWorked example3 phút đọc3 min read
Một giáo viên ghi lại điểm bài kiểm tra cuối kỳ (thang 100) của hai lớp và tóm tắt thành bảng tần số theo nhóm như sau. Lớp 1 (56 học sinh): nhóm [50,60) có 3 em, [60,70) có 8 em, [70,80) có 15 em, [80,90) có 21 em, [90,100] có 9 em. Lớp 2 (45 học sinh): nhóm [50,60) có 4 em, [60,70) có 14 em, [70,80) có 6 em, [80,90) có 16 em, [90,100] có 5 em.
  1. aMô tả hình dạng phân bố điểm của Lớp 1: phân bố có mấy đỉnh và lệch về phía nào?
  2. bPhân bố điểm của Lớp 2 có phải là phân bố một đỉnh không? Giải thích.
  3. cMột học sinh nói: "Phân bố một đỉnh thì chắc chắn đối xứng." Hãy nhận xét câu nói này dựa vào hai lớp trên.
1Bước 1: Trước hết hãy hình dung dãy cột của Lớp 1 theo đúng thứ tự nhóm: 3, 8, 15, 21, 93,\ 8,\ 15,\ 21,\ 9. Dãy này tăng đều từ trái sang phải cho tới nhóm [80,90)[80,90) rồi tụt xuống ở nhóm cuối, nghĩa là chỉ có một chỗ cao nhất duy nhất. Vì vậy phân bố điểm của Lớp 1 có một đỉnh, với đỉnh nằm ở nhóm [80,90)[80,90).
2Bước 2: Tiếp theo xét đuôi của phân bố Lớp 1. Bên phải đỉnh chỉ còn một nhóm với 9 học sinh, trong khi bên trái đỉnh còn tới ba nhóm kéo dài xuống tận 50 điểm với tần số 15, 8 và 3. Đuôi dài hơn nằm ở phía giá trị nhỏ, do đó phân bố lệch trái (skewed left). Câu trả lời đầy đủ cho ý (a) là: phân bố có một đỉnh, lệch trái, tâm nằm trong khoảng 80 điểm và trải từ khoảng 50 đến 100 điểm.
3Bước 3: Sang Lớp 2, dãy tần số là 4, 14, 6, 16, 54,\ 14,\ 6,\ 16,\ 5. Ở đây có hai chỗ nhô cao rõ rệt là nhóm [60,70)[60,70) với 14 em và nhóm [80,90)[80,90) với 16 em, ngăn cách bởi một chỗ trũng thật sự ở nhóm [70,80)[70,80) chỉ có 6 em. Vì chỗ trũng sâu hơn hẳn hai đỉnh chứ không phải một dao động nhỏ do ngẫu nhiên, ta kết luận phân bố của Lớp 2 có hai đỉnh (bimodal) chứ không phải một đỉnh. Cách diễn giải hợp lý là trong lớp tồn tại hai nhóm học sinh có mức độ chuẩn bị khác nhau.
4Bước 4: Cần cẩn thận với quy tắc "không phải bướu nào cũng là đỉnh". Nếu nhóm giữa của Lớp 2 có 13 em thay vì 6 em, dãy 4, 14, 13, 16, 54,\ 14,\ 13,\ 16,\ 5 chỉ gợn nhẹ và ta vẫn mô tả phân bố là một đỉnh. Chỉ khi vùng trũng đủ sâu so với hai đỉnh thì mới được gọi là hai đỉnh, và ở Lớp 2 thì 66 nhỏ hơn hẳn 1414 và 1616 nên điều kiện đó thỏa mãn.
5Bước 5: Cuối cùng, hãy đối chiếu hai khái niệm. Số đỉnh nói về việc phân bố có mấy chỗ nhô cao, còn tính đối xứng nói về việc hai phía của tâm có soi gương được vào nhau hay không; đó là hai đặc điểm độc lập. Lớp 1 chính là phản ví dụ: nó có một đỉnh nhưng rõ ràng lệch trái, nên câu nói của học sinh kia sai.

Phân bố điểm của Lớp 1 có một đỉnh ở nhóm 80–90 và lệch trái, tâm quanh 80 điểm, trải từ khoảng 50 đến 100. Phân bố điểm của Lớp 2 không phải một đỉnh mà có hai đỉnh, ở nhóm 60–70 và 80–90, với vùng trũng rõ rệt ở nhóm 70–80. Từ đó thấy rằng một đỉnh và đối xứng là hai tính chất tách rời nhau: Lớp 1 có một đỉnh mà vẫn lệch, nên không được suy tính đối xứng chỉ vì phân bố có duy nhất một đỉnh.

Bạn nắm chắc chưa?Check your understanding

Quiz câu thật từ ngân hàng đềReal exam questions from our question bank

Vài câu thật gắn đúng khái niệm này, chấm ngay kèm giải thích từng đáp án — hệ thống ghi nhớ bạn nắm tới đâu.A few real questions on exactly this concept, graded instantly with an explanation for every choice — the system remembers how well you know it.

Tạo tài khoảnCreate an account

Học tiếp từ đâyKeep learning

Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termMô tả phân phối của một biến định lượngDữ liệu một biến & thu thập dữ liệu, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termBiểu đồ cho một biến định lượngDữ liệu một biến & thu thập dữ liệu, khoácourse AP Statistics
Bài học chứa thuật ngữ nàyLesson that uses this termCác số đặc trưng của một biến định lượngDữ liệu một biến & thu thập dữ liệu, khoácourse AP Statistics
Mục tiêu và lộ trình unit ai cũng xem được — làm bài tập và lưu tiến độ thì cần đăng nhập.Anyone can view a unit's goals and roadmap — sign in to do the exercises and save your progress.

Hay nhầm vớiOften confused with

Khác nhau ở đâuHow they differMột đỉnh nghĩa là phân phối chỉ có duy nhất một chỗ nhô cao. Hai đỉnh nghĩa là có hai chỗ nhô cao tách nhau bởi một vùng trũng.
Hay nhầm khiMixed up whenKhi histogram có một cột phụ nhấp nhô do dao động ngẫu nhiên, thí sinh vội gọi là hai đỉnh dù thật ra chỉ có một đỉnh.
Khác nhau ở đâuHow they differMột đỉnh nói về số chỗ nhô cao của phân phối. Đối xứng nói về sự cân bằng giữa hai nửa quanh tâm.
Hay nhầm khiMixed up whenCâu hỏi mô tả hình dạng yêu cầu nêu cả hai đặc điểm, nhưng thí sinh chỉ viết một đỉnh rồi coi như đã trả lời xong về tính đối xứng.

Cùng chủ đềSame topic

Nguồn tham khảoReferences

  1. [1]Barron_AP_Stat_2026. tr. 79, 95–96.

Biên soạn bởi DucklingStudy, bản quyền thuộc DucklingStudy.Written by DucklingStudy. © DucklingStudy. Xuất bảnPublished .